FAMILIE 19. 



ORCHIDACEAE. — 



579 



2-3 vrij lange tanden, de middenlob is kleiner, meest stompen meest gaaf- 

 randig. De spoor is groot , staat naar beneden , is kegelvormig-cylindrisch , 

 weinig korter dan het vruchtbeginsel, meest vrij recht en gekleurd. Het 

 vruchtbeginsel is zwak naar voren gekromd, groen of rood aangeloopen. 

 2].. 1,5-3 dM. Mei, Juni. 



De variëteit ;5. grdcilis^) Warnsiorf. heeft meest slechts 4, zelden 5, 

 zwak gevlekte bladen, donkerpurperkleurige bloemen en een spoor, die 

 bijna even lang is als het vruchtbeginsel. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in vochtige weiden, venen en op lichte plaatsen in bosschen voor. Zij is 

 bij ons algemeen, de var. .5. is bij Maastricht gevonden. 



Volksnamen. Deze plant wordt in Twente paardenvoet en Hand van 

 Onzen Lieven Heer genoemd, ook daar en in Zuid-Limburg pinksterbloem, 

 ook in Twente en verder op Voorne en Beierland koekoeksbloem, in West- 

 Friesland en Zuid-Holland handekenskruid en op Overflakkee putenbloem. 



0. incarnata -)L. Vleeschkleurige orchis (fig. 524). 



Bij deze plant zijn de knollen aan den top handvormig 2-4-lobbig of 

 -deelig. De stengel is hol, stijf rechtopstaand, vaak dik, weinig kantig, 

 boven soms zwak purper aangeloopen, aan den voet x , ^ 

 met spitse scheeden bezet. De bladen zijn meest <<^^ i^\n^ 

 5 (4-6) in getal, meest stijf rechtopstaand, licht- 

 groen, verlengd lancetvormig, van den voet af ver- 

 smald, aan den top kapvormig samengetrokken, 

 meest ongevlekt, het bovenste steekt met zijn top 

 meest boven den voet der bloeiwijze uit en is soms 

 schutbladachtig. 



De aar is meest veel- en tamelijk dichtbloemig, 

 vaak later verlengd en ten slotte cylindrisch. De ^"1 

 schutbladen zijn lancetvormig, spits of lang toege- 

 spitst, 3-nervig, behalve de bovenste kruidachtig, 

 langer dan het vruchtbeginsel en althans de on- 

 derste zijn langer dan de bloemen en altijd langer 

 dan de knoppen, zij zijn vaak rood of bruin aangeloopen. De bovenste 

 bloemdekbladen zijn licht-, zeldzamer donkerpurper, iets vleeschkleurig, 

 soms wit. De buitenste zijn eirond-lancetvormig, zelden lancetvormig, 3- 

 nervig, soms min of meer donkerder gevlekt of gestreept, de zijdelingsche 

 zijn ten slotte teruggeslagen. De zijdelingsche binnenste bloemdekbladen 

 zijn korter, uit verbreeden voet langwerpig-lancetvormig, 2-3-nervig. De 

 lip is meest vlak, meest even lang als of iets meer lang dan breed, aan 

 den rand onregelmatig getand, meest met donkerpurperkleurige vlek (bij de 

 witgekleurde exemplaren met lichtroode strepen), ongedeeld of onduidelijk 

 3-lobbig (in dat geval zijn de zijlobben bijna ruitvormig of afgerond, de 

 middenlob is smaller en min of meer verlengd). De spoor is iets korter 

 dan het vruchtbeginsel, rolrond, helt scheef naar beneden en is recht of 

 iets gebogen. Het zuiltje is kort. 2|.. 2,5-6 dM. Einde Mei— begin Juli. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 Europa in veenachtige weiden en op grazige plaatsen voor. Zij is bij ons 

 vrij algemeen. 



l/W 



Orchis incarnata 

 Fig. 524. 



1) gracilis = slank. 



^) incarnata = vleeschkleurig. 



37* 



