580 



— ORCHIDACEAE. 



FAMILIE 19. 



0. maculatai) L Gevlekte orchis (fig. 525). 



Deze plant heeft aan den top handvormig 3-4-deelige knollen en is onbe- 

 haard. De stengel is gevuld, soms bij krachtige planten iets hol, meest 



rechtopstaand, boven iets kantig, vaak iets rood aangeloopen, tot over 



het midden bebladerd. De bladen zijn 6-9 in getal, 

 zij zijn uit een smallen voet verbreed, de onderste 

 zijn langwerpig-omgekeerd eirond, stomp, de hoo- 

 gere echter kleiner, lancet- tot lijn-lancetvormig, 

 spits, alle zijn zwartbruin gevlekt. Het bovenste 

 blad staat meest ver onder de aar. De bladen zijn van 

 boven donkergroen, van onderen blauwgroen, 

 glanzend. De aar is meest veel- en tamelijk dicht- 

 bloemig, eerst kegelvormig, later cylindrisch. De 

 schutbladen (fig. 525) zijn lancetvormig, toegespitst, 

 meest 3-nervig, netaderig, groen of vaak rood 

 aangeloopen, langer dan het vruchtbeginsel, korter 

 dan de bloemen. De laatste (fig. 526) zijn vrij 

 groot, meest lichtpurper of wit. De bovenste 



bloemdekbladen zijn lichtpurper of witachtig, meest van kleine puntjes en 



streepjes voorzien, de buitenste zijn meest verlengd lancetvormig, 3-nervig, 



ten slotte afstaand, de zijdelingsche binnenste zijn 



eirond-lancetvormig, vaak 1-nervig, korter dan 



de buitenste. De lip is aan den voet wigvormig 



of afgeknot, 3-lobbig, met donkerpurperkleurige 



teekeningen, zelden wit, met scheef vierhoekige 



zijlobben en een kleinere, spitse tot uitgerande, 



vaak onregelmatig getande middenlob. De spoor 



is recht of iets gekromd, cylindrisch, naar beneden 



gericht, meest lichtviolet en evenlang als het 



vruchtbeginsel. 4- 1,5-4,5 dM. Juni- begin Juli. 

 De plant komt veel met Gymnadenia conopea 



voor. 



Orchis maculata 

 Fig. 525. 



■sp pm 



Orchis maculata 

 Fig. 526. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De ameeidraad öbeursje «stem- 



^ pel, X onvruchtbare meeldraden, 



plant komt in geheel Europa in drogere weiden, sp spoor, spe ingang van deze, 



r. , , , , ... 1 ■ j T- ■ rsnaveltie, sm, pi, si, p/n bloem- 



lichte bosschen en vochtige heiden voor. Zij is dekaeeien. 

 bij ons algemeen. 



Volksnamen. De plant wordt in vele streken met den naam koekoeks- 

 bloem aangeduid, in Oost-Drente als Adam en Evabloem, in het Oostelijk 

 deel der Veluwe als kinderhandjes, in de Duinstreek als wilde hyacint, in 

 Zuid-Holland als duizendwolker. 



2. A'ceras-) R Br 



A. anthropóphora ■^) R. Br. P o p p e n o r c h i s (fig. 527). 



Deze plant is onbehaard. Zij iieeft 2 bolrond-elliptische knollen met vrij dunne bijwor- 

 teis. De stengel is rolrond, aan den voet met stompe, vliezige scheeden bekleed. De 

 bladen hebben een scheedevormigen voet en zijn langwerpig tot eirond-lancetvormig, blauw- 

 achtig groen met duidelijke nerven. 



De aar is boven gevuld, beneden ijl, vrij lang en smal, rijkbloemig. De schutbladen 



1) maculata = gevlekt, 

 bloemen geen spoor hebben. 



^) van het Grieksche a: niet en keras: hoorn, omdat de 

 3) anthropóphora = menschdragend, popvormig. 



