FAMILIE 19. — ORCHIDACEAE. — 583 



aanhangsel. Het vriichtbeginsel is bijna zittend, gedraaid, groen of violet 

 aangeloopen. 1\-. 3-6 dM. Juni, juli. 



Biologische bijzonderheden. De lange, dunne, nauwe spoor en de smalle 

 toegang er heen wijzen er op, dat de bloemen dezer soort vooral door 

 vlinders bezocht worden. Zij bevatten vrijen honig. Tot geleiding van de 

 slurf dienen 2 overlangsche lijsten op de lip. Het buidelvormige snaveltje 

 ligt tusschen de 2 gescheiden stempeloppervlakten en bedekt den ingang 

 van de spoor, zoodat de vlinderslurf er tegen moet stooten en het beursje 

 doet barsten, waarna het hechtkliertje zich aan het insect hecht met zijne 

 zadel vormige vlakte (fig. 530 B). Als het insect daarna wegvliegt, krommen 

 zich niet alleen de stuifmeelklompjes voorover, maar ook buigen zij zich wat 

 uit elkaar en verkrijgen daardoor juist dien stand, dien zij noodig hebben 

 om in een volgende bloem tegen de van elkaar gescheiden stempelvlakten 

 te komen. 



De bouw der knollen is als bij Orchis (zie aldaar). 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en 

 Zuid-Europa in weiden, op zonnige, begraasde hellingen, ook in lichte 

 bosschen voor. Zij is bij ons vrij zeldzaam gevonden, bijna alleen in duin- 

 valleien, ook een enkele maal bij Nijmegen. 



5. 0'phrys ') L. Ophrys. 



Buitenste bloemdekbladen afstaand , veel grooter dan de zijdelings staande 

 binnenste. Lip ongespoord , groot, iets vleezig, min of meer convex en 

 hangend, gaaf of 3-lobbig, soms aan den voet met 2 bultjes, meest van 

 boven fluweelachtig met verschillende teekeningen. Helmknopje vertikaal 

 met evenwijdige hokjes, met de rugzijde met de stempelzuil vergroeid. Zuiltje 

 kort, aan den top vaak in een snavelvormig helmbindsel uitgerekt. Stuif- 

 meelklompjes met staartjes, die in hechtkliertjes eindigen, welke in 2 af- 

 zonderlijke beursjes zijn opgesloten. Uitsteeksel van het snaveltje zeer klein 

 of ontbrekend. Vruchtbeginsel niet of weinig gedraaid, daardoor de bloem 

 niet vóór, maar zijdelings van het schutblad staand. 



Bloemen bruinachtig, rosé of geelachtig, 2-10 in een ijle aar, met kruid- 

 achtige schutbladen, die langer of korter zijn dan het vruchtbeginsel. Bla- 

 den talrijk, langwerpig of lancetvormig, de onderste dicht bijeen, grooter, 

 zich reeds in den herfst ontwikkelend. Plant met 2 bijna steeds ongedeelde 

 knollen, de jongere meest gesteeld, doordat de knopspil zich buisvormig 

 verdiept (zie Orchis). 



Biologische bijzonderheden. De bouw van de stuifmeelklompjes, staartjes 

 en hechtkliertjes is als bij Orchis. De bloemen zijn ten deele vliegenbloe • 

 men, soms ook zijn ze op zelfbestuiving aangewezen. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Ophrys. 



A. Lip weinig convex, aan den rand vrij vlak, 3-spletig, met afstaande zijslippen en een 

 2-lobbige middenslip zonder aanhangsel O. muscifera blz. 583. 



B. Lip meest sterk convex, met sterk teruggeslagen zijranden, 3-Iobbig, de middenlob met 

 een aanhangsel, dat veel meer lang dan breed is O. apifera blz. 584. 



0. muscifera -) Huds. (O. myódes ■^) Jacq.). Vliegenorchis (fig. 531). 



Deze soort is bijna onbehaard. Zij heeft kleine, meest langwerpige of ronde knollen. 



1) van 't Grieksche ophrys: wenkbrauw, hetgeen waarschijnlijk slaat op de stijve haren 

 op de lip. 2) muscifera = vliegdragend. •'!) myodes = muisachtig. 



