584 



ORCHIDACEAE. — 



FAMILIE 19. 



Ophrys muscifera 

 Fig. 531. 



De Stengel is rechtopstaand, bijna roirond , geelgroen, beneden draagt hij 2-5 bladen. De 

 bladen zijn langwerpig-lancetvormig, blauwachtig groen. 

 De bloemen zijn vrij groot en staan ten getale van 2-20 vrij ver uiteen in een lange, 

 dunne, eenigszins naar eene zijde gekeerde aar. De schut- 

 bladen zijn lijnvormig, iets kapvormig samengetrokken, zijn 

 langer dan het vruchtbeginsel, de onderste zijn meest langer 

 dan de bloemen. De buitenste bloemdekbladen zijn lang- 

 werpig-eirond, stomp, lichtgroen, 3-nervig, het middelste is 

 aan den lop iets kapvormig, de zijdelingsche binnenste zijn 

 veel korter, uit wigvormigen voet lijnvormig, iets fluweel- 

 achtig, bruin tot roodachtig met teruggeslagen zijranden. De 

 lip (fig. 531) is langwerpig, langer dan en meest dubbel zoo 

 lang als de buitenste bloemdekbladen, purperbruin, fluweel- 

 achtig, 3-spletig, naar voren of naar beneden gericht, de 

 zijslippen zijn langwerpig, afstaand, bleek violetpurper, de 

 middenslip is naar voren verbreed, 2-lobbig met spitse lobben 

 en heeft aan den voet een vierhoekige, kale, lichtblauwe of 

 witachtige vlek. Zij is over de geheele oppervlakte met 

 korte, fluweelachtige haren bedekt, aan den voet, dicht bij 

 de stempelvlakte, steken 2 glanzende zwarte bultjes uit. Het 

 geheel gelijkt op een vlieg: de 2 binnenste lijnvormige bloem- 

 dekbladen vertegenwoordigen de sprieten, de stempel den kop, de zwarte bultjes de oogen, 

 de zijlobben der lip de vleugels en de middenslip het achterlijf. De stempelzuil is zeer 

 kort, korter dan de zijdelingsche binnenste bloemdekbladen, staat rechtop-afstaand ten 

 opzichte der lip en heeft een stomp uitsteeksel van het helmbindsel. Het vruchtbeginsel is 

 verlengd, lijnvormig, bijna driekantig. ^. 2-3,5 dM. A1ei,Juni. 



Biologische bijzonderheden. Meende men vroeger, dat de overeenkomst van de lip der bloem 

 met een vlieg diende, om deze dieren er heen te lokken, de onderzoekingen van Detto 

 hebben aangetoond, dat deze insecten daardoor eerder terug worden geschrikt en dat het 

 bezoek aan de bloemen al zeer gering is, zoodat zij meest onbevrucht blijven. Komen zij 

 echter, gelokt door de kleine honig(?)druppels, die na het opengaan der bloem op een 

 middelste, overlangsche streep der lip korten tijd te zien zijn of door de knopachtige uit- 

 steeksels aan den voet der lip, die ei bijna uitzien alsof het 2 vloeistofdroppels waren, 

 dan zullen zij ook de stuifmeelklompjes meenemen en kunnen die op andere bloemen over- 

 brengen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden-Europa tusschen 

 kreupelhout, in lichte bosschen, op kalkbergen voor, zelden in veenachtige weiden. Zij is 

 bij ons in Zuid-Limburg en op Walcheren gevonden. 



Volksnaam. In Zuid-Limburg heet de plant 'tvliegke. 



0. apifera ') Huds. B ij e n o r c h i s (fig. 532). 



Deze onbehaarde plant heeft bijna bolronde, vrij kleine knollen. De stengel is vrij krachtig, 

 roirond, geelgroen. De bladen zijn langwerpig-lancetvormig, 

 levendig groen, duidelijk generfd, de onderste zijn grooter, 

 de weinige stengelstandige omvatten den stengel aan hun 

 voet scheedeachtig. 



De bloemen zijn groot en zitten ten getale van 2-8 in een 

 lange, ijle aar. De schutbladen zijn vrij breed lancetvormig, 

 stomp, duidelijk generfd, langer dan het vruchtbeginsel. De 

 buitenste bloemdekbladen zijn roodachtig-wit, ten slotte violet- 

 rose tot wit met een groene middennerf, zij zijn langwerpig, 

 naar boven versmald, stomp, met een opgerolden rand en 

 staan eerst uit. De zijdelingsche binnenste bloemdekbladen 

 zijn zeer kort, smal lancetvormig tot langwerpig-lijnvormig, 

 groen of iets roodachtig, met omgerolden rand, van boven 

 met witte haren bezet. De lip (fig. 532, 533) is3-lobbig, iets 

 korter dan de buitenste bloemdekbladen , rondachtig-omge- 

 keerd eirond, opgeblazen, donkerpurper fluweelachlig, aan 

 de randen geel- of groenachtig, naar den voet met een breede, 

 kale, bijna vierhoekige, naar voren afgeronde, roodgele of kaneelbruine, geelgerande vlek. 



s^^v^' 



Ophrys apifera 

 Fig. 532. 



1) apifera = bijdragend. 



