586 



— ORCHIDACEAE. — 



FAMILIE 19. 



lancetvormig, spits, van boven glanzend, iets gootvormig, van onderen 

 gekield. Verder zit nog een derde kleiner, lancetvormig blad onder of 

 in het midden van den stengel, zij ziin alle korter dan de stengel. 



De aar is verlengd, veelbloemig, bijna eenzijdig, tamelijk dicht en slank. 

 De schutbladen zijn lijn-lancetvormig tot lancetvormig, spits of toege- 

 spitst, kruidachtig, groen, nauwelijks zoo lang als het vruchtbeginsel. 

 De bloemen zijn klein, knikkend, met een groengeel, naar honig riekend 

 bloemdek. De bloemdekbladen zijn alle vrij, met meest iets naar boven 

 staande toppen, de buitenste zijn eirond tot langwerpig-eirond, stomp, 

 het middelste is breed, vaak bijna dubbel zoo breed als de zijdelingsche, 

 aan den top vaak uitgerand, de zijdelingsche binnenste zijn iets smaller en 

 meest iets langer dan de buitenste, vaak iets 3-lobbig, stomp, met meest 

 teruggebogen top. De lip (fig. 534) is weinig langer dan de buitenste 

 bloemdekbladen, naar voren gericht, aan den voet duidelijk uitgehold, stomp 

 gekield, meest diep spiesvormig 3-spletig met meest sikkelvormig naar 

 voren gekromde, lijnvormige, stompe, zelden korte zijlobben en een 

 circa dubbel zoo lange of nog langere, naar voren gestrekte, stompe mid- 

 denlob. De lip vormt met de overige bloemdeelen een klokvormig ge- 

 heel. De spoor is klein, scheidt geen honig af. Het vruchtbeginsel is 



sterk gedraaid, lijnvormig, geelgroen en staat bijna 

 rechthoekig op het bloemdek. De stempelzuil 

 (fig. 535) is kort, daartegen zit het helmknopje 

 met zijne rugzijde aangegroeid. De hokjes 

 bevatten weder stuifmeelklompjes, die echter 

 hier zeer korte staartjes hebben en groote, 

 breede hechtkiiertjes. Deze ontstaan ook wel 

 in het binnenste van het snaveltje als bij de tot 

 dusver behandelde geslachten, doch zoo dicht 

 bij de opperhuid, dat zij slechts door een dun 

 vliesje bedekt zijn en dit vliesje blijft aan het 

 hechtkliertje zitten, niet als beursje aan de stem- 

 pelzuil. De hechtkiiertjes zijn zijwaarts, in de 

 richting van het naar voren gerichte uitsteeksel 

 van het snaveltje kleverig. De aanhangsels, die 

 de onvruchtbare meeldraden voorstellen, zijn 

 Juni. 



Deze plant gelijkt veel op Malaxis paludosa, doch de naakte, bruinachtige 

 (niet omhulde, niet groene) knol van Herminium is al dadelijk een goed 

 middel ter onderscheiding. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen worden vooral door kleine, 

 slanke vliesvleugeligen, vliegen en kevers, ook door sluipwespen bezocht 

 en deze nemen gewoonlijk de stuifmeelklompjes aan de schenen der voor- 

 pooten mede. Wanneer zij dan, nadat die klompjes zich naar beneden 

 gebogen hebben , andere bloemen bezoeken , drukken zij ze daar tegen de 

 stempeloppervlakte en brengen zoo kruisbestuiving te weeg. 



Herminium monorchis 

 Fig. 535. 

 A Bloem van ter zijde gezien , 

 B Stempelzuil van voren gezien, 

 g beursjes, y rudimentaire meel- 

 draden, rt stempel, sp spoor, ahelm- 

 bindsel. 



hier groot. 2|.. 8-30 cM. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- 

 €n Noord-Europa in vruchtbare, iets droge weiden, gaarne op kalkgrond 

 voor. Zij komt bij ons in duinvalleien en in Zuid-Limburg, echter zeld- 

 zaam, voor. 



