FAMILIE 19. 



— ORCHIDACEAE. — 



589 



lobben, de middelste is naar voren gestrekt, soms verlengd en dan vaak 

 van voren teruggeslagen. De spoor is draadvormig, min of meer gekromd , 

 spits, meest 1' j a 2 maal zoo lang als het vruchtbeginsel. Het zuiltje 

 (fig. 538) is zeer kort, stomp. De hechtklieren zijn lancetvormig, zijdelings 

 aan den steel der stuifmeelklompjes vastgehecht. Het vruchtbeginsel is 

 bijna rolrond , sterk gedraaid, groen of iets violet. 4- 3-6 dM. Einde Mei- 

 begin Juli. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen rieken eenigszins naar anjelieren , 

 doch niet zoo aangenaam. Zij zijn ingericht voor de bestuiving door vlinders, 

 daar de ingang der 13-15 mM lange spoor zeer nauw is en de beide lange, 

 smalle, naakte hechtküertjes zich vlak daarvoor bevinden. De spoor bevat 

 veel honig. De purper-lila bloemen worden door dag-, de witte door nacht- 

 vlinders bezocht. De door de vlinders medegenomen stuifmeelklompjes 

 krommen zich snel en sterk. De inrichting met 

 het oog op de bestuiving is overigens als bij 

 Orchis. Zelfbestuiving is uitgesloten. 



De spleten der vruchten (fig. 539) sluiten zich 

 bij dauw, of in het algemeen als de hoeveel- 

 heid vocht in de lucht toeneemt, zoodat de 

 verspreiding der zaden alleen bij droog weer ge- 

 schiedt. Zij worden door den wind verspreid 

 en dat zeer gemakkelijk , daar zij zeer licht zijn 

 (een zaad weegt 0,000008 gram). 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De 

 plant komt in geheel Europa in weiden vaak 

 met Orchis maculata voor, zelden op lichte 

 plaatsen in bosschen , gaarne op kalkgrond. Zij 

 is bij ons vrij zeldzaam gevonden, ook in duinvalleien. 



G. odoratissima ^; Rich. Geurige muggenorchis (fig. 540). 

 Bij deze plant zijn de knollen min of meer 2-spletig, niet tot den voet gespleten , de 



deelen zijn 2-lobbig. De stengel is meest lager, slank, 

 beneden rond, boven iets kantig tot driekantig, aan den 

 voet met lange, los aanliggende, spitse scheeden bezet. 

 De bladen zijn lijn- of lijn-lancetvormig, spits of vry spits, 

 van boven iets glanzend, de bovenste zijn schutblad- 

 achtig. 



De aar is eerst kegelvormig, later cylindrisch , meest 

 verlengd, dicht of beneden iets los. De schutbladen zijn 

 lancetvormig. De bloemen (fig. 540) zijn talrijk, klein en 

 rieken aangenaam benzoëachtig, zij zijn purper tot licht- 

 rose-violet. De buitenste bloemdekbladen zijn langwer- 

 pig, wat stomp, de zijdelingsche zijn afgerond, de zijde- 

 lingsche binnenste zijn bijna eirond, iets stomp, concaaf, 

 iets korter. De lip is bijna even breed als lang, meest 

 ondiep 3-lobbig met stompe, gaafrandige lobben, de 

 zijlobben zijn afgerond, de middenlob is langer en meest 

 breeder dan de zijlobben. De spoor is nauwelijks zoo 

 lang of tot 5 ,; maal zoo lang als het vruchtbeginsel. Het 



zuiltje is zeer kort. De hechtkliertjes zijn elliptisch. Overigens gelijkt de plant op de 



vorige, doch is sierlijker. 4. 1,5-3 dM. Juni, Juli. 

 Biologische bijzonderheden. De bloem is ingericht als die bij G. conopea, maar de spoor 



is slechts 4-5 mM lang en half met honig gevuld. De bleekere kleur en vooral de sterkere 



geur lokt nachtvlinders. 



Doosvruchten van Gymna- 



denia conopea 



Fig. 539. 



a bij droog weer, b bij regenweer. 



r-N\ 



Gymnadenia odoratissima 

 Fig. 540. 



1) odoratissima = zeer welriekend. 



