590 



ORCHIDACEAE. 



FAMILIE 19. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden-Europa in vochtige, 

 veenachtige weiden en op lichte plaatsen in bosschen voor. Zij is bij ons alleen in een 

 duinpan bij Bergen gevonden. 



8. Coeloglóssnm ^) Hartm. 



C. viride 2) Hartm. (Platanthéra viridis Lindl.). Groene n a c h t o r c h i s (fig. 541). 

 Deze plant is onbehaard. Zij heeft onder den grond langwerpige, nauwelijl<s samen- 

 gedrukte, meest diep 2-(3-)deeIige knollen met dunne bijwortels. De stengel is stompkantig, 



geelgroen, vrij hoog bebladerd, aan den voet draagt hij 

 2 aanliggende, spitse scheeden. Bladen zijn er 2-5, zij 

 zijn eirond tot langwerpig-lancetvormig, de onderste zijn 

 in een korten, gevleugelden steel versmald, de hoogere zijn 

 eirond-lancetvormig tot lancetvormig, zittend, kleiner wor- 

 dend, alle zijn blauwgroen. 



De bloemen staan in een meest smal cylindrischen, 2-9 

 cM. langen, arm- of tamelijk rijkbloemigen, dichten of 

 lossen tros. De schutbladen zijn lancetvormig of lang- 

 werpig, kruidachtig, stomp, meest 3-nervig, evenlang als 

 of langer dan het vruchtbeginsel, zelden langer dan de 

 bloemen. De bloemen zijn klein en rieken wat naar 

 pruimenbloesem, zij zijn groenachtig geel, levendig groen 

 of van buiten roodbruin aangeloopen De bovenste bloem- 

 dekbladen neigen tot een bijna bolronden helm samen, 

 waaruit de spitsen der zijdelingsche bloemdekbladen steken. 

 De buitenste bloemdekbladen zijn eirond tot langwerpig- 

 eirond, vrij stomp, 3-5-nervig , de zijdelingsche binnenste 

 zijn lijnvormig, spits, soms ter zijde met een tandje. De 

 lip is soms bruinachtig, naar voren gericht, hangend, dik, vlak, lijnvormig-langwerpig, 2 

 a 3 maal zoolang als de helm, van den voet tot het midden met 2 scherpe, overlangsche 

 lijsten, aan den top 3-tandig met meest stompe tanden, de zijdelingsche zijn naar voren 

 gestrekt en neigen samen, de middentand is korter en teruggeslagen. De lijkten eindigen 

 bij den nauwen, spleetvormigen toegang tot de spoor. Deze is zeer kort, bijna zakvormig, 

 dik, groenwit, stomp of uitgerand, veel korter dan het vruchtbejinsel . naar voren gericht. 

 Het zuiltje is smal, de helmhokjes zijn roodachtig en treden beneden uit elkaar, het helm- 

 bindsel is zwak uitgerand. De hechtkliertjes zijn klein, nauwelijks breeder dan de vrij 

 lange staartjes, aan wier voeten zij bevestigd zijn, zij liggen niet dicht bijeen. De onvrucht- 

 bare meeldraden zijn groot, stomp. Het vruchtbeginsel is rolrond tot spilvormig, gedraaid. 

 "4. 6-30 cM. Mei, Juni. 



Evenals bij de geslachten Platanthéra en Gymnadenia ontstaan hier ook wel de hecht- 

 kliertjes in het binnenste van het snaveltje, maar zoo dicht bij de opperhuid , dat zij 

 hoogstens door een dun vliesje bedekt zijn en dit vliesje blijft aan het hechtkliertje zitten , 

 niet als beursje aan het zuiltje. De hechtkliertjes liggen als bij Herminium niet geheel vrij. 

 maar zijn door de randen der helmknopjes iets bedekt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze plant komt in geheel Europa voor in 

 vruchtbare, vochtige tot drogere weiden, vaak met Botrychium Lunaria. Zij is bij ons 

 alleen in Zuid-Limburg, bij Susteren benoorden Sittard en op Staalduin gevonden. 



Coeloglossum 

 Fig. 541. 



9. Platanthéra ) Rich. Nacht orchis. 



Buitenste en zijdelingsche binnenste bloemdekdeelen helmachtig samen- 

 neigend, de zijdelingsche buitenste afstaand. Lip gespoord, gaaf. Spoor 

 draadvormig, langer dan het vruchtbeginsel. Helmknopje rechtopstaand, 

 de helmhokjes ver van elkaar, door een breed helmbindsel gescheiden, 

 met groote, rondachtige stuif meelklompjes, die in een staartje uitloopen met 

 een schijfachtig hechtkliertje, dat op de zijlobben van het snaveltje zit, dus 



1) van het Grieksche kailos: 

 2) viride = groen. :>) van 



den breeden helmknop. 



hol en gloossa: tong, om de naar voren ingesneden lip. 

 het Grieksche platus: breed en anthèra: helmknop, om 



