592 



— ORCHIDACEAE. 



FAMILIE 19. 



Het zuiltje is zeer stomp, even lang als breed, boven groenwit met smalle 

 evenwijdige helmhokjes en meest afgeknot of iets uitgerand helmbindsel. 

 Het hechtkliertje is geheel naakt (zie Gymnadenia). Het vruchtbeginsel is 

 gedraaid, lijnvormig, gekromd. 4- 22-45 cM. Juni— begin Juli. 



Biologische bijzonderheden. De jonge knol lijkt hier gesteeld (zie hier- 

 over bij Herminium). 



De bloemen rieken des nachts sterk en vallen door de witte kleur zeer 

 op. De spoor is lang en dun (13-21 mM lang) en is vaak voor ^/^ gedeelte 

 met honig gevuld. 

 De geheele inrichting der bloem (fig. 543) wijst op het bezoek van nacht- 

 vlinders. De stuifmeel- 

 klompjes liggen met hun- 

 ne hechtkliertjes vlak 

 boven den ingang der 

 spoor en liggen bijna 

 evenwijdig. Zij kleven 

 meestal tegelijk aan de 

 oogen van de bezoekende 

 pijlstaartvlinders of aan 

 den voet van de slurf 

 van nachtvlinders (uit 

 de geslachten Agrostis, 

 Hadena, Plusia) en bui- 

 gen zich daarna naar 

 binnen en naar beneden, 

 zoodat zij in een vol- 

 gende bloem op den zich 

 tusschen de beide hecht- 

 kliertjes bevindenden 

 stempel komen. De 

 hechtkliertjes blijven hier 

 wel 24 uur kleverig. 

 De plant leeft half van den humus, mycorrhizen zijn aanwezig. 

 Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op lichte plaatsen in bosschen en in droge weiden voor. Zij komt bij ons 

 vrij algemeen voor, ook in de duinen. 



Volksnamen. De plant heet in Utrecht en 

 West-Friesland welriekende orchis en in Zuid- 

 Holland koekoeksbloem. 



P. montanai) Rchb. fil. (P. chlorantha-) Custer.). 

 Bergnachtorchis (fig. 544). 



Deze soort is krachtiger dan de vorige. De 

 knollen zijn meest langwerpig-spilvormig met 

 korte, meest spits uitloopende bijwortels. De sten- 

 gel is stijf rechtopstaand en draagt aan zijn voet 

 lancetvormige, bruinroode scheeden en 2-3 groote 

 bladen, die uit een sterk versmalden voet lang- 

 werpig tot langwerpig-eirond en meest stomp zijn. 



De bloemen rieken een weinig wasachtig, zijn 



Platanthera bifolia 

 Fig. 543. 



A Bloem van ter zijde gezien, ss'pp' bloemdekbiaden, ov vrucht- 

 beginsel, or schutblad, nx spoor. 



B Dezelfde van voren gezien, ss'pp' bloemdekbiaden, a meel- 

 draad, a' onvruchtbare meeldraden. 



C Bevruchtingsorganen van voren gezien, a helmbindsel, ar, 

 al helmhokjes, a'a' rudimentaire meeldraden, dd hechtkliertjes, 

 st stempelvlakte, O ingang in de spoor, ps afgesneden bloem- 

 dekbiaden. 



D Stuifmeelklompjes met hechtkliertjes. 



Platanthera montana 



Fig. 544. 



1) montana = berg. 



-') chlorantha = groenbloemig. 



