FAMILIE 10. 



ORCHIDACEAE. — 



593 



iets grooter dan bij de vorige soort, wit, geel- of groenwit, zij staan in 

 een ijle aar met meest stompe schutbladen. De bioemdekbladen zijn 

 breeder, de zijdelingsche buitenste zijn lancetvormig-eirond, bijna driehoe- 

 kig, afstaand, naar boven wit of geelachtig, het middelste is breeder, 

 naar boven bijna deltavormig, aan den top uitgerand ofafgeknot, 3-nervig, 

 meest lichtgeel-groenachtig. De zijdelingsche binnenste bioemdekbladen zijn 

 korter, weinig langer dan de stempelzuil, smaller dan de buitenste, lijn-lancet- 

 vormig, iets spits, met het middelste buitenste bijna helmachtig samenneigend. 

 De lip is meest nauwelijks zoo lang, soms aanzienlijk langer dan de zijdeling- 

 sche buitenste bioemdekbladen, bijna lijnvormig, naar den top weinig versmald, 

 stomp, meest licht groengeel, naar den top groen. De spoor is draadvormig, 

 meest wat knotsvormig naar den top. van het midden af iets samengedrukt, 

 circa 1' .. a 2 maal zoo lang als het vruchtbeginsel en ontbreekt soms. De 

 stempelzuil is breed, afgeknot. De helmhokjes (fig. 544, 545) treden naar 

 beneden uit elkaar, zijn meest boogvormig gekromd en zijn door een breed en 

 boven uitgerand helmbindsel gescheiden. De stempel- 

 vlakte ligt onder en tusschen de uiteenloopende helm- 

 hokjes. Het naakte hechtkliertje is van buiten met een 

 dichte laag kleverige stof belegd (deze is na 24 uren 

 nog kleverig). Het loopt aan de tegenovergestelde zijde 

 uit in een kort trommelvormig steeltje, waaraan het 

 staartje van het stuifmeelklompje overdwars is gehecht, 

 zoodat hier het hechtkliertje loodrecht staat op de rich- 

 ting, die het heeft bij de Orchissoorten. Het vrucht- 

 beginsel is meest vrij dik. De geheele plant is sierlijker 

 dan de vorige. 2\.. 3-4,5 dM. Juni, Juli. 



Biologische bijzonderheden. Hoewel de bloemen (fig. 

 545) bijna reukeloos en nog al groenachtig zijn, worden 

 zij toch nog al door nachtvlinders bezocht, die in de 

 23-43 mM lange spoor honig vinden. Als zij den kop 

 in den ingang der spoor drukken, blijven de ver uiteen- 

 staande hechtkliertjes aan de oogen zitten. Als de 

 insecten de bloem verlaten, trekken de hechtkliertjes 

 weder de stuifmeelklompjes mede en nu trekt zich in de 

 lucht de eene zijde van het trommelachtig uitsteeksel 

 tevens zoo om zijne as, dat de stuifmeelklompjes naar 

 staan en dus in een volgende bloem tegen den stempel ge- 

 zoodat bij insectenbezoek kruisbestuiving verzekerd is. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in bosschen voor. Zij is bij ons zeldzaam. 



Platanthera montana 

 Fig. 545. 



A Bloem, sm , si , pm 

 bloemdekbladen.spspoor, 

 pi stuifmeelklompjes. 



fi Stuifmeelklompje met 

 hechtkliertje. 



samen en draait 

 beneden gaan 

 drukt worden, 



dit 



10. Epipactis M Rich. Wespenorchis. 



Bioemdekbladen klokvormig afstaand met min of meer uitgespreide of 

 bijna gelijke slippen. Lip gaaf of 3-lobbig, ongespoord, plotseling in het 

 midden ingesnoerd, dus 2-ledig, het achterste lid verdiept, honig afscheidend, 

 stomp of rechthoekig staande ten opzichte der korte stempelzuil, voorzien 

 van 2 zijdelingsche, stompe uitsteeksels, het voorste lid gaaf, aan den top 



1) van het Grieksche epi : op en pègnumi; vast steken, 

 plant van dien naam, die een woekerplant was. 



Heukels, Flora. I. 



De naam slaat op een andere 



38 



