596 



ORCHIDACEAE. 



FAMILIE 19. 



Epipactis atrorubens 

 Fig. 548. 



E. atrorubens 1) Hotfm. (E. rubiginósa-) Gaud.). Bruinroode wespen- 

 orchis (fig. 548). 

 Deze plant is naar boven behaard, teer, roodachtig. Zij heeft een vrij 



dikken, meest bijna horizontalen wortelstok, meest met vele wortels. De 



stengel is rechtopstaand, vaak heen en weer ge- 

 bogen , vooral boven zacht behaard , bijna steeds 

 purper aangeloopen en is aan den voet met nauw 

 aanliggende scheeden bezet. De bladen zijn langwer- 

 pig-eirond, smaller, vrij stijf , vaak iets sikkelvormig 

 gekromd, veelnervig met kielachtig uitstekende 

 middennerf, zij zijn donkergroen, vaak roodviolet 

 aangeloopen en zijn meest langer dan de leden. 



De bloei wijze is verlengd, rijkbloemig, eenzij- 

 dig, vrij dicht. De schutbladen zijn lancetvormig 

 tot eirond, toegespitst, veelnervig, korter dan de 

 bloemen of de onderste zijn iets langer. De 

 bloemen (fig. 548, 549) zijn scharlakenpurper tot 

 bruinrood, vrij klein, hangend en rieken sterk 

 naar vanille. Het bloemdek is weinig open. De 



bovenste bloemdekbladen zijn even lang of de zijdelingsche binnenste zijn 



korter, de buitenste zijn meest donker violetrood, van 



buiten iets behaard, de zijdelingsche binnenste meest 



donkerpurper. De lip is meest iets korter dan de andere 



bloemdekbladen, het achterste lid er van heeft een 



wijde monding , is langwerpig , donkervioletrood en 



bevat honig, het voorste lid is hartvormig, toegespitst, 



aan den rand vaak gekarteld, lichter, het heeft aan 



den voet meest 2, vaak gekartelde, gekroesde, vóór atroV"ubèns)^ van \wTn gè- 



samenvloeiende knobbels. Het vruchtbeginsel is meest ^"^"■ 



groenachtig bruin en violet aangeloopen, dicht behaard, 



gesteeld. De vrucht is vrij klein, eirond tot langwerpig-eirond, boven bijna 



afgerond , aan den voet plotseling in den vruchtsteel samengetrokken , 



hangend, behaard. 2|. 3-6 dM (tot 1 M). Juni— Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De bloem riekt naar vanille met een bijreuk 

 naar anjelieren. De inrichting der bloem met het oog op de bestuiving is 

 als bij E. latifolia, maar bij deze soort is zelfbestuiving waargenomen, door- 

 dat van de stuifmeelklompjes direct stuifmeelbuizen naar de stempels worden 

 gedreven. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De soort komt in bijna geheel 

 Europa in lichte bosschen en op zandgrond b.v. in de duinen voor. Zij 

 groeit gaarne op kalk. Bij ons is zij, echter zeldzaam, in duinvalleien, in 

 Zuid-Limburg en om Nijmegen gevonden. 



E. microphy'lla "') Sw. Kleine wespenorchis (fig. 550). 



De plant is teer, naar boven behaard. Zij heeft een korten wortelstok, die meest niet 

 veel wortels draagt en slechts een bloemdragenden stengel. Deze is vrij rond, slank, vaak 

 heen en weer gebogen, zeegroen tot roodachtig aangeloopen en draagt aan zijn voet los 

 aanliggende, spitse scheeden. Bladen zijn er meest slechts 3-6, zij zijn zeer klein, grijs- 

 groen, meest violet aangeloopen, de middelste zijn eirond- tot lijn-lancetvormig, zij zijn 



Bloem van Epipactis 



Fig. 549. 



1) atrorubens = donkerrood, 

 bladig. 



-) rubiginósa = bruinrood. 



'•) microphylla = klein- 



