FAMILIE 19. 



— ORCHIDACEAE. — 



597 



het grootst, 2-2,5 cM lang, met korte scheeden, doch zijn korter dan de stengelleden, de 



bovenste zijn lijnvonnig. 

 De bloeiwijze is voor het opengaan knikkend, meest 6-12-bloemig. De schutbladen zijn 



korter dan de vruchtbeginsels, de onderste echter even lang als deze, zij zijn smal lancet- 



vormig, toegespitst, meest roo Jachtig aangeioopen en 3-nervig. De bloemen (fig. 550, 551) 



zijn klein, meest iets grooter dan die van E. atroru- 

 bens, zij zijn roodachtig groen en rieken zwak naar 

 anjelieren. De bovenste bloemdekbladen zijn meest 

 klokvormig, eirond tot eirond-lancetvormig, spits of 

 toegespitst, 1-3-nervig, vaak fijn gekarteld, de bui- 

 tenste zijn van buiten bleekgroen , roodviolet aange- 

 ioopen , van binnen groenachtig tot roodachtig-geel. 

 de beide zijdelingsche zijn nauwelijks iets langer dan 

 het middelste, de zijdelingsche binnenste zijn even lang 



Epipactis microphylla 

 Fig. 550. 



Bloem van Epipactis microphylla 

 Fig. 551. 

 a van voren , b van ter zijde gezien. 



als of iets korter dan de buitenste, aan weerszijden groenachtig tot groenachtig wit. De lip 

 is purperkleurig tot bleekgroen, aan den rand witachtig. nauwelijks korter dan de andere 

 bloemdekbladen, het achterste lid is langwerpig, zakachtig verdiept, naar achteren samen- 

 gedrukt met een wijde monding, de bovenranden zijn afgerond en stooten tegen de stempel- 

 zuil. Dit deel is van binnen rosé, het voorste lid is hartvormig tot rond-eirond, aan den 

 rand gekroesd-gekarteld, wit, vaak rood aangeioopen en draagt aan den voet 2 duidelijke, 

 diep gelobde buitjes. Het vruchtbeginsel is bijna tolvormig, stomp driekantig, grijsgroen, 

 tot violetrood aangeioopen, meest vrij dicht behaard, naar den voet iets versmald, gesteeld. 

 De vrucht is iets verlengd, aan den voet weinig versmald, hangend. ■^. 1-4 dM. Juni — 

 Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en Zuid-Europa in 

 bosschen, gaarne op kalkgrond voor. Bij ons is zij alleen op den Sint-Pietersberg en bij 

 Valkenburg gevonden. 



E. palüstris i) Crntz. Moeraswespenorchis (fig. 552). 

 Deze plant is van boven behaard. Zij heeft een vaak horizontaal krui- 

 penden wortelstok met uitloopers. De stengel is iets kantig, meest tot over 



het midden bebladerd en draagt aan den voet 

 aanliggende , meest lichtvioletpurperkleurige 

 scheeden. De bladen zijn vrij groot, staan dicht 

 bijeen, rechtop-afstaand, zij zijn langer dan de 

 stengelleden, eirond-lancetvormig of lancetvor- 

 mig, onbehaard en dof, grijsgroen, van boven 

 gootvormig, van onderen wat gekield, de onder- 

 ste zijn langwerpig-eirond tot langwerpig-lancet- 

 vormig, iets stomp, de middelste zijn langwerpig- 

 lancetvormig, spits, met korte scheede stengel- 

 omvattend, de hoogere zijn lancetvormig, toe- 

 gespitst, vaak klein. 



De bloeiwijze is voor het opengaan knikkend, 

 los, vaak verlengd, meest 8-15-bloemig. De 

 schutbladen zijn lancetvormig tot eirond-lancet- 

 vormig, toegespitst, veelnervig, korter dan de 



Epipactis palüstris 

 Fis. 552. 



1) palüstris = moeras. 



