598 — ORCHIDACEAE. — FAMILIE 19. 



bloemen, de onderste zijn even lang als het vruchtbeginsel. De bloemen 

 zijn vrij groot, hangend, reukeloos. De bloemdekbladen zijn iets concaaf, 

 de buitenste eirond-lancetvormig, meernervig, eerst klokvormig samennei- 

 gend, later afstaand, bruinachtig groen tot roodachtig of groenachtig grijs, 

 van binnen groenachtig wit tot licht vleeschkieurig, de zijdelingsche bin- 

 nenste zijn korter dan de buitenste, langwerpig-eirond, stomp, meest 5- 

 nervig, van buiten wit, aan den voet roodachtig, van binnen vaak zuiver 

 wit. De lip (fig. 552, 553) is omstreeks even lang als de zijdelingsche 

 buitenste bloemdekbladen , het achterste lid er van 

 scheidt alleen honig af op de verdikte middenstreep 

 en is wit, lichtpurper geaderd, aan den voet met 

 oranjekleurige puntjes, voor met 2 kort driehoe- 

 kige > vooruitspringende lobben. Het voorste lid 

 is rondachtig, grooter dan bij E. latifolia en door 

 een geleding beweeglijk met het grondiid verbon- 

 den (niet bij E. latifolia), meest stomp, soms iets Bioem van Epipactis paiustris 



^ ■• ' ' Til '^''f t^"" zijde gezien. 



uitgerand, wit of rosé geaderd met fijn gekartel- pig. 553. 



den rand, aan den voet met 2 gele, overlangsche 



strepen. De stempelzuil is vrij kort, aan den voet versmald, naar voren 

 verbreed, geelachtig groen. Aan het hechtkliertje zitten 4 stuifmeelklompjes 

 (zie het geslacht). Het vruchtbeginsel is verlengd spilvormig, vierkantig, 

 eerst iets gedraaid, geleidelijk in een even langen of langeren steel ver- 

 smald, kort behaard. De vrucht is groot, langwerpig, naar den voet iets 

 versmald, hangend. 4- 3-4,5 dM. Einde Juni— begin Augustus. 



Biologische bijzonderfieden. Het onderste deel van den stempel is 2-lob- 

 big, daarboven zit het kleine, bijna bolronde hechtkliertje, dat met de 

 voorzijde dicht over den stempel steekt en met een zachte, elastische, 

 van binnen kleverige klep bedekt is. Deze gaat echter gemakkelijk door 

 een van beneden naar boven uitgeoefende drukking open. 



Insecten, die zich op het voorste deel der lip zetten, drukken deze neer, 

 zoodat zij, bij het verder indringen in de bloem, het klepje niet aanraken. 

 Eerst als zij terugkruipen, strijken zij er langs, daar het voorste deel der 

 lip intusschen weer naar boven is gegaan en nu kleven de stuifmeelklomp- 

 jes op den kop of op den rug en worden bij het bezoek eener volgende 

 bloem aan de stempelvlakte van deze afgegeven. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 Europa in moerassige weiden en aan oevers voor. Zij is bij ons vrij alge- 

 meen. 



11. Cephalanthéra ^) Rich. Boschvogeltje. 



Bovenste bloemdekbladen een weinig samenneigend, opgericht staand, 

 bijna gelijk, de lip ten deele verbergend. Lip 3-lobbig, ongespoord, in 

 het midden samengetrokken, dus 2-ledig, het achterste lid verdiept, honig 

 'afscheidend, evenwijdig loopend aan de slanke stempelzuil en er aan den 

 voet mee verbonden. Voorste lid der lip aan den top teruggebogen , gaaf, 

 aan den voet met zwak getande, overlangsche lijsten bezet. Stempelzuil 



1) van het Grieksche cephalê : hoofd en anthèra : helmknop. naar den vorm van dit, aan 

 het einde der stempelzuil vrij gezeten deel. 



