FAMILIE 19. 



— ORCHIDACEAE. 



601 



lancetvormig, toegespitst, 



Zij i: 



Cephalanthera rubra 

 Fig. 557. 



bi 



sums iets behaard, het middelste staat dicht bij het zuiltje, de 

 zijdelinj,'sche binnenste zijn meer eirond-lancetvormiK, minder 

 toegespitst, iets korter dan de buitenste. Alle zijn nauwelijks 

 langer dan de lip. Deze is diep 3-lobbiK, het achterste lid 

 is hol, witachtiK en heeft 2 rechtopstaande, evenwijdig aan 

 de zuil staande, afgeronde oortjes, het voorste is aan den 

 rand gekroesd-gekarteld , wit, naar voren karmijnrood, ge- 

 zoomd met verheven, v:;ak gekroesde, evenwijdige, meest 

 geelachtige, overlangsche lijsten. Het vruchtbeginsel is dun, 

 spilvormig, gedraaid, klierachtig behaard. De stempelzuil is 

 slank, stomp, half zoo lang als de lip. De helmknop is 

 roodviolet. ^. 3-6 dM. Juni, Juli. 



Deze soort is een der fraaiste wildgroeiende gewassen, 

 vooral door de roode bloemen. 



Biologische bijzonderheid. De inrichting der bloem met het 

 oog op de bestuiving is als bij C. pallens 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in 

 geheel Europa in vrij lichte bosschen en gaarne op kalk voor. 

 zevenden. 



12 Spiranthes *; Rich. Sc h roef orchis. 



Bovenste bloemdekbladen samenneigend , ten slotte de zijdelingsche 

 buitenste afstaand, beneden tot een buis vergroeid, doch boven vrij, een 

 bijna rechten hoek met het vruchtbeginsel makend. Lip gootvormig, naar 

 beneden staand, ongespoord, korter dan de buitenste bloemdekbladen, aan 

 den voet met 2 hoornachtige knobbels, door de samenneigende andere 

 bloemdekbladen grootendeels bedekt. Stempelzuil aan den voet door de 

 lip omgeven, kort, aan de voorzijde met een naar achteren hellenden 

 stempel, aan de achterzijde met den helmknop. ieder helmhokje is over- 

 langs in tweeën gedeeld, zoodat de ongesteelde stuifmeelklompjes althans 

 aan den voet gespleten zijn. Die klompjes bestaan uit zacht, korrelig 

 stuifmeel, dat slechts los verbonden is. Tusschen helmknop en stempel 

 bevindt zich de tongvormige hechtklier, die aan de stempelzijde een bruine, 

 smal elliptische vlek heeft en geklemd is tusschen de 2 deelen van het 

 tweespletige uitsteeksel van het snaveltje. Vruchtbeginsel bijna of geheel 

 zittend, iets gedraaid. 



Bloemen witachtig, klein, welriekend, talrijk, in een spiraalvormig ge- 

 draaiden, eenzijdigen, dichten tros (door het spiraalvormig gedraaid zijn 

 gemakkelijk van Goodyera te onderscheiden). Schutbladen langer dan het 

 vruchtbeginsel. Bloemstengel naar boven kort behaard. Bladen in de jeugd 

 opgerold, eirond of lancetvormig. Plant met korten wortelstok met knol- 

 vormig verdikte wortelvezels, die op 2-5 verlengde knollen gelijken. Planten 

 overblijvend door een zijstandigen hoofdknop. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Spiranthes. 



A. Stengel alleen kleine, schutbladachtige, smalle, aan den voet wat scheedeachtige bladen 

 dragend. Wortelbladen eirond tot eirond-langwerpig, spits, de hoofdknop voor het 

 volgend jaar omsluitend, de overwinterde aan den voet van den stengel van dit jaar 

 in den bloeitijd afgestorven. Lip golfsgewijze gekarteld . . . S. aatomnalis biz. 602. 



B. Stengel bebladerd. Bladen lijnvormig-lancet- tot lijnvormig, gootvormig, gekield, de 

 onderste in een roset om den stengel staand. Lip gaafrandig, aan den rand naar voren 

 fijn gekarteld S. aestivalls biz. 603. 



1) van het Grieksrhe speira: spiraal en anthos: bloem, om de om haar eigen as gewonden 

 bloeiwijze. 



