606 



— ORCHIDACEAE. 



FAMILIE 19. 



^^"^k^^ 



Neottia Nidus avis 

 Fig. 564. 



Het zuiltje is kort, dik, met een klein tandachtig uitsteeksel. Het vruchtbeginsel is spil- 

 vormig. 4. 7-23, zelden tot 30 cM. Mei, Juni. 



Door de fijnheid van alle deelen en de driehoekige, bijna hartvormige bladen is zij ook 

 van kleine exemplaren der vorige soort te onderscheiden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en Noord-Europa in 

 vochtige naaldbosschen en in veengrond voor. Zij is vroeger bij ons bij Overveen gevonden. 



14. Neóttiai) L. 



N. Nidus avis -) Rich. Vogelnestje (fig. 564). 



Deze soort is geheel geelbruinachtig, iets behaard. Zij heeft een dikken, 

 horizontalen wortelstok met tal van dicht door elkaar gekronkelde, vleezige 



wortels. Het geheel ligt zijwaarts van den stengel- 

 voet. Zoo de plant nog niet heeft gebloeid, wordt 

 zij langer door den eindknop, daarna door een zij- 

 knop, die zich in een der scheeden aan den sten- 

 gelvoet vormt. Vaak sterft echter de plant na den 

 bloei af. Zij vermenigvuldigt zich soms door 

 knopjes aan de toppen der vleezige wortels. De 

 stengel is vuilwit, dik, kaal of boven iets klier- 

 achtig en draagt 4-5 aanliggende, lancetvormige 

 schubben. 



De bloemen vormen een veelbloemigen, beneden 

 lossen, boven dichten tros met lijn-lancetvormige, 

 toegespitste schutbladen, die half zoo lang zijn als 

 het vruchtbeginsel. De onderste bloem staat vaak 

 ver van de andere verwijderd. De bloemen zijn bleek okerkleurig, recht- 

 opstaand, vrij groot, zij rieken naar honig. De bloemdekbladen neigen 

 bijna helmachtig samen , de zijdelingsche buitenste zijn langwerpig-omgekeerd 

 eirond, van voren soms iets gekarteld-getand , de zijdelingsche binnenste 

 zijn langwerpig, smaller, met wigvormigen voet. De lip is ongespoord, 

 langer dan de andere bloemdekbladen, aan den voet iets zakvormig, 2- 

 lobbig met tongvormige, uitgespreide, vaak bijna halvemaanvormige lobben. 

 Het zuiltje is verlengd. Het vruchtbeginsel is eirond, kaal, klierachtig en 

 zit op een kort, gedraaid steeltje. ©O en 4- 22-60 cM. Mei, Juni. 



Deze plant vormt niet, zooals de andere Orchidaceae, vóór zij gaat 

 bloeien , een bovenaardschen stengel en blijft zoo lang over door den eindknop. 

 Door de bleeke kleur, waardoor zij wel wat op een verdroogde plant 

 gelijkt, herinnert zij aan Monotropa en Orobanche en is dan ook vroeger 

 voor een parasiet gehouden. De bruine, in korreltjes in de cellen voorko- 

 mende, kleurstof staat in samenstelling dicht 

 bij bladgroen, in kokend water gedompeld, 

 verandert zij in een geelgroene kleurstof. 



Biologische bijzonderheden. De wortels der 

 plant liggen in den humus en zuigen daaruit 

 voedsel op (de plant is dus een saprophyt, 

 geen parasiet, zoo als men oppervlakkig zou 

 denken , om het ontbreken der groene kleur). 

 De opperhuidscellen der wortelvezels nemen 

 zelf met behulp van mycorrhizen het voedsel op, zij zijn niet tot wortel- 

 haren vervormd. 



A Bloem 



Neottia Nidus avis 



Fig. 565. 

 B Stempelzuil , a helniknofj, 

 r snaveltje, n stempel. 



1) van het Grieksche neottia; vogelnest, afgeleid van neottos: pas geboren, naar den 

 vorm van den wortelstok met de daaraan zittende deelen. -) Nidus avis = vogelnest. 



