608 



ORCHIDACEAE. — 



FAMILIE 19. 



Doordat de ingang tot den stempel tusschen lip en snaveltje zoo nauw is, stoot een in- 

 sect, dat den honig wil bereiken, tegen het snaveltje. Dan gebeurt, wat boven is beschreven 



en hecht zich het kleverige deel met de klompjes aan het in- 

 sect. Bezoekt dit dan een oudere bloem, waarin zich de 

 lip wat meer van de stempelzuil heeft verwijderd, dan 

 worden die stuifmeelklompjes op den stempel overgebracht. 

 Als bezoekers zijn alleen hommels waargenomen. 



De zaden worden door hunne lichtheid (ieder zaad weegt 

 0,000002 gram) gemakkelijk door den wind verspreid. 



De plant leeft half in den humus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt 

 in geheel Europa in bosschen, vooral in mosachtige den- 

 nenbosschen voor. Zij is bij ons bij Harderwijk, Havelte 

 en Roden en bij Olterterp (Fr.) gevonden. 



16. Stürmia ^) Rchb. 



Goodyera repens 

 Fig. 567. 



A Stempel st met snaveltje r van 

 van onderen gezien, co stempelzuil, 

 ov vruchtbeginsel. 



B Bevruchtingsorganen van ter 

 zijde gezien, a helmknop, po stuif- 

 meelklompjes. 



C De naar buiten getrokken stuif- 

 meelklompjes met kleefstof van 

 onderen. 



S. Loesélii -) Rchb. (Liparis "^ Loesélii Rich.). 

 Sturmia (fig. 568). 



Deze plant is onbeliaard, geelachtig groen, 

 met een korten, horizontalen of scheef opstijgen- 

 den wortelstok. De stengel is meest stijf recht- 

 opstaand, driekantig, soms ook vier- of vijfkantig, 

 naar boven gevleugeld. De bladen zijn in de 

 jeugd gevouwen, aan den voet van den stengel 

 zitten 3 scheedeachtige en 2, aan den voet scheede- 

 achtige, gewone bladen. In den oksel van het bovenste blad zit de hoofdknop. 

 Daarboven verdikt zich de bloemstengel tot een 

 iets plat gedrukten, elliptischen, groenen knol. 

 De bladen zijn langwerpig, spits, bijna tegenover- 

 staand, zacht, glanzend, veelnervig, korter dan 

 de stengel. 



De bloemen zijn lichtgroen , klein , rechtopstaand 

 en vormen een 1-10-bloemigen, ijlen tros. De 

 schutbladen zijn meest klein, meest schubvormig, 

 driehoekig, eennervig, aan den voet gekarteld, 

 omstreeks even lang als of korter dan de bloem- 

 stelen. De buitenste bloemdekbladen (fig. 568) 

 zijn lijn- of lijn-lancetvormig, meest iets om hunne 

 as naar binnen gerold, de zijdelingsche binnenste 

 zijn meest iets smaller en vaak korter. De lip is 

 meest naar boven gekeerd , doordat de steel van 

 het vruchtbeginsel niet gedraaid is, is langwerpig tot langwerpig-eirond, 

 ongespoord, stomp, iets gekarteld, meest iets uitgehold, omstreeks zoo 

 lang als de overige bloemdekbladen. De stempelzuil is naar voren gekromd, 

 vrij lang, langwerpig, half cylindrisch, met het afgeronde deel naar beneden 

 gekeerd en loopt aan die zijde naar boven in den eironden helmknop uit. 

 Ter zijde is de stempelzuil vliezig en aan den bovenrand ligt even onder 

 de stuifmeelklompjes de stempel. De stuifmeelklompjes zijn wasachtig, ge- 

 spleten, zijdelings samengedrukt, zonder staartje, met hechtkliertjes. Het 



Sturmia Loesélii 

 Fig. 568. 



1) naar J. Sturm, Duitsch botanicus, schrijver eener geïllustreerde flora, f 1848. 

 -') Loesélii = Loesel's. ■^) van het Grieksche liparos: vettig, om de vetglanzende 



bladen. 



