FAMILIE 21, 



— ALISMACEAE. — 



621 



is het vormen van knolvormige uitloopers als bij Sagittaria een enkele maal 

 aangetroffen. 



De bloemen zijn homogaam. Door een aan den voet der meeldradcn zich 

 bevindenden ring wordt honig afgescheiden (fig. 582). De meeldraden staan 

 schuin naar boven en buiten en keeren hunne met stuifmeel bedekte zijde 

 naar buiten, terwijl de stempels in het midden der bloem staan. Het zijn 

 meest zweefvliegen, die de bloemen bezoeken en die, als zij op het midden 

 der bloem komen aanvliegen, kruisbestuiving bewerken, terwijl zij daaren- 

 tegen zelfbestuiving veroorzaken, als zij zich eerst op de kroonbladen neerzetten. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De soort komt in en aan allerlei 

 wateren voor. De vorm ». is in geheel Europa algemeen. De vorm ;'5. 

 komt vooral in Zuid-Europa, doch ook in de andere deelen voor. De var. 

 komt in sterk stroomend water voor. 



De soort is bij ons algemeen. De var. van den vorm ;;. is bij Utrecht 

 en misschien bij Dordrecht en op Zuid-Beveland gevonden. 



3. Sagittaria 'j L. 



S. sagittifólia - L P ij 1 k r u i d (fig. 583). 



Deze plant is onbehaard. Zij heeft een knolachtigen wortelstok, waaruit 

 de bladen komen , die in een wortelroset staan. Zij zijn 6f zwevend en 

 lijnvormig, zittend öf luchtbladen en dan tot 5 dM 

 lang, gesteeld, rechtopstaand, pijlvormig, spits. 

 De pijlvormige lobben zijn meest langwerpig of 

 lancetvormig-driehoekig, spits, ongeveer even lang 

 als het voorste bladdeel. De lijnvormige, rooster- 

 achtig geaderde bladen vormen zich in diep water, 

 vooral als dit ook stroomt, dan zijn er meest geen 

 pijlvormige bladen. Bij jeugdige planten zijn de 

 bladen lepel- of spatelvormig. 



De bloemstengel staat eindelings, in den oksel 

 van het bovenste blad , vaak ook vormt zich een 

 zijstandige stengel, hij is onbebladerd, rechtop- 

 staand of opstijgend, korter dan of even lang 

 als de bladen. De bloemen zijn groot (15-20 mM 

 in middellijn), wit of rosé, staan gewoonlijk in kransen van 3, in de oksels 

 van schutbladen. Zelden staat in plaats van een bloemsteel een meer- 

 bloemige tak in den oksel van zulk een schutblad en ontstaat zoo een smalle 

 tros. De bloemen van den ondersten krans of de onderste kransen zijn 

 meest vrouwelijk, de overige mannelijk. De stelen der vrouwelijke bloemen 

 zijn circa '^ ^ k "" -,■ maal zoo lang als die der mannelijke. De bloemen heb- 

 ben 3 breed-eironde tot rondachtige, gewelfde, vrij stevige, blijvende, 

 groene, aan den voet verbonden kelkbladen, 3 rondachtige, tot H .^ cM 

 lange, witte kroonbladen, die een purperkleurigen nagel hebben, afvallend 

 en veel langer zijn dan de kelkbladen. De mannelijke bloemen hebben vele 

 meeldraden, wier helmdraden bijna even lang zijn als de helmknopjes en 

 op den bloembodem zijn ingeplant. De vrouwelijke bloemen hebben vele, 

 tot een groenen kogel samengevoegde stampers. De vruchtjes zijn talrijk, 

 staan in een bolrond hoofdje op een halfbolvormigen bloembodem, zij zijn 



Sagittaria sagittifólia 

 Fig. 583. 



1) van het Latijnsche sagitta: pijl, naar den bladvorm. -) sagittifólia — pijlbladig. 



