FAMILIE 82. — ERICACEAE. — 1 1 



(3. hirsüta ) Rotli. (M. hypopftys L.). Spil van den tros, kroonbladen 

 en meeldraden kort behaard. Schutbladen gewimperd. Doosvrucht meer 

 langwerpig. 



Biologische bijzonderheden. Het stofzaad is een zeer merkwaardige plant , 



wat hare voeding betreft. Het deel boven den bodem is geheel bleek, de 

 stengel is dik, vleezig, sappig, sterk bezet met vliezige, doorschijnende 

 schubben in plaats van bladen en aan den top haakvormig omgebogen. 

 Half bedekt door de schubben ontwikkelen zich aan den stengeltop de 

 cylindrische bloemen, die met de opening naar beneden zijn gericht. Eerst 

 in den herfst, als de vruchten rijp zijn, strekt zich de stengeltop, de stengel 

 wordt bruin en verdroogt en in den winter blijven onder den bodem de 

 wortelmassa's over, die er als een koraalstok uitzien en uit veelvuldig ver- 

 takte, korte, dikke, vleezige deelen bestaan. Ieder dier worteltakjes is om- 

 geven door een mantel van mycelium. De draden daarvan dringen wel 

 niet in het wortel weefsel, maar sluiten zoo dicht tegen de opperhuidscellen, 

 dat er wel geen twijfel aan kan bestaan of de plant ontleent daaraan al 

 haar voedsel, daar zij zelf door het ontbreken van bladgroen dit niet kan 

 bereiden. Vrij zeker leeft dit mycelium van den humus in den bodem en 

 daar de Monotropa weer daarvan leeft, hebben wij hier het merkwaardige 

 geval van een parasiet, die op een saprophyt leeft. 



Volgens sommige onderzoekers zou de Monotropa in het eerst op boom- 

 wortels leven en zou zich eerst later het zwammycelium ontwikkelen (dus 

 ectotrophe mycorrhizen). 



De bloemen zijn bleekgeel en homogaam. Zooals reeds is medegedeeld 

 is de topbloem 5-tallig, terwijl de zijbloemen 4-tallig zijn. De eerste heeft 

 10, de andere hebben 8 kleine, langwerpige honigkliertjes aan den voet 

 van het vruchtbeginsel, zij reiken tot in de bulten der kroonbladen en daar 

 wordt de honig geborgen. 



De rechtopstaande kroonbladen sluiten zijdelings dicht aaneen, zoodat er 

 een 4-5 mM wijde opening blijft, die door den 3-3' 2 mM breeden stempel- 

 kop bijna geheel is gesloten. Een insect moet een minstens 10 mM lange 

 slurf hebben om den honig te bereiken. Van onderen is de stempelkop 

 door witte haren omsloten, die verhinderen, dat er stuifmeel uit dezelfde 

 bloem op den stempel komt, terwijl ook daardoor kleine insecten, die voor 

 de bestuiving geen dienst doen, niet bij den honig kunnen komen. De 

 helmknopjes staan op de hoogte van die haren en springen naar buiten open. 

 Bezoekende insecten raken eerst met hun kop den stempel aan en geven 

 daaraan stuifmeel af uit vroeger bezochte bloemen. Tevens maakt het 

 stempelvocht hun kop kleverig, zoodat het witte stuifmeel, waarlangs zij 

 daarna strijken, er aan blijft kleven. Kruisbestuiving is daardoor verzekerd, 

 terwijl spontane zelfbestuiving uitgesloten schijnt. 



De zaden zijn zeer licht (0,000003 G) en worden gemakkelijk door den 

 wind verspreid. 



Als alle boschplanten al verdord of geel geworden zijn, nemen de Mono- 

 tropa's en de evenzeer niet groen gekleurde paddestoelen, welke geen van 

 beide van het licht afhankelijk zijn, hun intrek in de bosschen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in bosschen voor. Bij ons is zij op diluvialen zandgrond bijna uitsluitend 



') hirsuta = ruw behaard. 



