12 — ERICACEAE. — FAMILIE 82. 



in Gelderland, Overijsel en Utrecht gevonden en verder in de duinen. De 

 vorm at. glabra is vrij zeldzaam en komt het meest in beukenbosschen voor, 

 de vorm 3. hirsuta is evenzeer vrij zeldzaam en is het meest in dennen- 

 bosschen te vinden. 



4. Yaccinium ') L. Bosch bes. 



Kelk met 4- of 5-deeIigen , vliezigen zoom, zeldzamer zonder insnijdingen. 

 Bloemkroon 4-5-tandig of -deelig, kroes- of klokvormig. Meeldraden 8 of 

 10, de helmknopjes versmallen zich naar boven in 2 uitsteeksels, aan wier 

 toppen zich een schuin afgeknotte opening bevindt. Onder deze uitsteeksels 

 bevinden zich vaak op den rug 2 naar buiten gerichte, vaak iets naar 

 boven gekromde spitsen. Vrucht een bolronde, boven met een navel voor- 

 .ziene bes met 4 of 5 meerzadige hokjes. 



Bloemen wit of rosé, kortgesteeld, hangend. 



Bladen kortgesteeld, gaafrandig of getand. Vertakte heestertjes. 



Biologische bijzonderheden. De bladen bij Vaccinium Vitis idaea, V. uli- 

 ginosum en V. Oxycoccus, dus bij die soorten, welke vooral op vochtige 

 plaatsen leven, zijn geheel met een waslaag overtrokken. Deze dient 

 waarschijnlijk om te zorgen, dat de huidmondjes niet door opvallend water 

 verstopt raken. Ook hebben V. Vitis idaea en V. Oxycoccus leerachtige 

 bladen, doch dit staat waarschijnlijk in verband met het in groenen staat 

 overwinteren van deze. 



De vruchten worden door verschillende vogels, o. a. duiven, lijsters en 

 patrijzen gegeten en zoo de zaden verspreid. 



Gebruik. Vooral de bessen van V. Myrtillus worden bij ons verzameld 

 en gegeten. Ook worden ze veel gebruikt voor het kleuren van kunstwijn. 

 De bessen van V. Vitis idaea zijn zuur en worden met suiker wel inge- 

 maakt (in Duitschland: Preisselbeeren), ook gebeurt dit wel met die van 

 V. Myrtillus. De bessen van V. uliginosum zijn flauw van smaak, die van 

 V. Oxycoccus zijn, als de vorst er over heen is gegaan , eetbaar. De bessen 

 van V. macrocarpon worden op Terschelling gekweekt en naar Engeland 

 verzonden, waar zij gebruikt worden voor het maken van jam. 



Volksnamen. De naam boschbes is het meest algemeen, in Twente 

 spreekt men van kroozen, in Oostelijk-Drente van bleeken, in den Achter- 

 hoek van Gelderland van bikbèzen. 



Tabel tot het deter mineeren der soorten van het geslacht Vaccinium. 



A. Stengel rechtopstaand of opstijgend. Bloemkroon kroes- of klokvormig. 



a. Takken in een zachte doornpunt eindigend. Bladen afvallend, vlak. Bloemen aan 

 de eenjarige takken, meest in de bladoksels, hangend, meest 5-tal lig. Bloemkroon 

 kroesvormig. Helmknopjes aan de rugzijde met 2 naalden. 



aa. Takken scherpkantig. Bladen eirond of langvverpig-eirond, spits, !:lein ge- 

 karteld-gezaagd, lichtgroen. Kelkzoom ongedeeld. Bloemkroon bolrond-kroes- 



vormig V. Myrtillus blz. 13. 



bb. Takken rond. Bladen elliptisch of omgekeerd-eirond, stomp, gaafrandig, van 

 onderen blauwgroen. Kelkzoom 5-deelig. Bloemkroon eirond-kroesvormig. 



V. ulijrluosum blz. 14. 



') door verbastering uit het Grieksche huakinthos ontstaan, waarmede o.a. een heester 

 met bessen, die een purperen kleurstof leverde, bedoeld werd, waarschijnlijk onze Vacci- 

 nium Myrtillus. 



