FAMILIE 82. 



— ERICACEAE. 



21 



Calluna vulgaris 

 Fig. 22. 

 1 jonge bloem, nadat kelk en 

 kroon aan de eene zijde wegge- 

 nomen zijn, 2 een meeldraad. 



a kelkbladen, b kroonbladen, 

 c aanhangsels der helmknopjes, 

 d honigkliertjes, e opening van het 

 helmhokje, ƒ helmdraden, g stijl. 



onder ontwikkelen zich krachtige knoppen, waaruil nieuwe takjes komen, 

 waarmede misschien weer hetzelfde gebeurt. Herhaalt zich dit vaak, dan 

 ziet de plant er uit , alsot zij door een schaar is afgeknipt. Ten slotte 

 vormen die stijve, droge stukken van takken aan (Wn omtrek der plant een 

 dicht geheel, waardoor schapen niet meer bij de jonge takjes kunnen komen. 

 Als parasiet op heide is vooral bekend Cnscnta Epithymum. 



Over de bestuiving het volgende. De klokvormige bloemkronen, die 

 eenigszins naar beneden zijn gebogen, beschutten het stuifmeel goed tegen 

 regen. De vergroote, roode kelk en de vereen i- 

 ging der bloemen tot dichte bloeiwijzen lokt de 

 insecten, ook werkt daartoe mede het dicht 

 bijeenstaan der planten. De bloemen zijn zwak 

 protrandrisch en staan eenigszins knikkend. 

 Meeldraden en stempel buigen zich in het 

 bovenste deel der bloem naar boven (fig. 22), 

 zoodat beneden een gemakkelijken toegang tot 

 den honig ontstaat, die door 8 met de meel- 

 draden afwisselend staande kopjes, aan den voet 

 der bloemkroon, wordt afgescheiden. Grootere 

 insecten (bijen, hommels) trekken door hunne 

 zwaarte de bloem neer en zuigen van onderen, 

 kleinere steken kop of snuit van voren in de 

 bloemen en ontvangen dus van boven stuifmeel. 



In den knop openen zich de helmknopjes al 

 en de ruw behaarde aanhangsels staan zoover 

 naar buiten, dat iedere insectensnuit, die den honig wil bereiken, er tegen 

 moet stooten , waardoor het stuifmeel uit de hokjes valt. De 4-lob- 

 bige stempel steekt er boven uit, dus de kans op kruisbestuiving is groot, 

 zelfbestuiving schijnt wel uitgesloten. 



Later, als de bloemen ouder worden (zij bloeien lang), houdt de honig- 

 afscheiding op, de helmdraden verlengen zich, zoodat de helmknopjes 

 buiten de bloemkroon komen en het stuifmeel kan nu door den wind 

 worden meegevoerd naar de stempels van andere bloemen, die ook uit de 

 bloemkroonbuis steken. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel 

 Europa voor en is bij ons op heidegrond zeer algemeen , ook in de 

 duinen. 



Gebruik. De heide dient als schapenvoedsel, er worden bezems en 

 boenders van gemaakt en de heideplaggen worden als strooisel en als 

 brandstof gebruikt. De bijenhouders brengen in den bloeitijd der heide 

 hunne korven er heen, om de bijen in de gelegenheid te stellen, den honig 

 te verzamelen. 



Volksnamen. De meest gewone namen, die men voor de plant hoort, 

 zijn gewone heide, heide met allerlei dialectische variaties tot heet, heid, 

 hied , hiet, verder struikheide en bezemheide. In Friesland, Drente en 

 Twente gebruikt men den naam bruine klaver, doch deze is steeds eenigs- 

 zins ironisch bedoeld, in Groningen spreekt men van Drentsche thee, in 

 Friesland, Groningen en Drente van riegheide, in het Oostelijk deel van 

 Gelderland van knopheet en kooheet. 



