FAMILIE 83. — PRIMULACEAE. — 35 



De plant gelijkt veel op een Stellaria, doch heeft gele bloemen. 



Biologische bijzonderheden. De open bloemen zijn naar boven gekeerd. 

 Honig bevatten zij wel niet, maar aan de binnenzijde der bloemkroon be- 

 vinden zich weer knotsvormige klierharen (zie L. vulgaris). 



Zij zijn homogaam, doch eerst zijn de door rechte draden gedragen helm- 

 knopjes van den iets lager staanden stempel verwijderd, zoodat zij nu op 

 kruisbestuiving zijn aangewezen. Later maken de helmdraden echter tal 

 van bewegingen en komen daardoor ten slotte tegen den stempel en geven 

 daaraan stuifmeel af. 



Als de vrucht rijpt, blijft deze door den blijvenden kelk omsloten en 

 buigt de bloem zich naar beneden door kromming van den steel. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 en Noord-Europa voor op beschaduwde en vochtige plaatsen. Bij ons is 

 zij vrij zeldzaam. Zij is vrij algemeen op loss, doch de meeste komen op 

 diluvialen zandgrond (vrij veel in Twente en verder op een paar plaatsen 

 bij Breda) voor. Enkele zijn op rivierklei langs den IJsel en den Rijn in 

 Gelderland gevonden. 



5. Primula')L. Sleutelbloem. 



Kelk buis- of klokvormig, 5-tandig, even lang als of korter dan de 

 bloemkroonbuis, de buis met uitstekende nerven. Bloemkroon trechter- of 

 trompetvormig, met cylindrische buis, die bij de keel wat verwijd is en 5 

 ingesneden of 2-lobbige slippen. Meeldraden 5, in de buis ingesloten. 

 Stamper 1, met een knopvormigen, soms iets uitstekenden stempel. Doos- 

 vrucht rondachtig of langwerpig, aan den top openspringend met 5 gave 

 of 2-spIetige slippen. Zaden talrijk. 



Bloemen geel, purper of violet, alleenstaand of in eindelingsche schermen 

 met omwindsel, aan den top van een wortelstandigen , onbebladerden 

 bloemstengel. Omwindselbladen aan den breeden voet niet verdikt. Bloem- 

 stelen naar eene zijde overhangend. Bladen in een wortelroset, rimpelig, 

 van onderen behaard. 



Biologische bijzonderheden. De wortelstok der Primula's staat vertikaal 

 en uit den top komt het wortelroset van bladen. Wel groeit hij ieder jaar 

 circa 1 cM aan, doch de wortelvezels trekken hem over denzelfden afstand 

 terug, zoodat zijn top op dezelfde hoogte in den bodem blijft. 



In de schermvormige bloeiwijzen staan de bloemen in den knoptoestand 

 rechtop, doch zoo spoedig zij beginnen te bloeien, krommen zich de 

 bloemstelen, zoodat de bloemen een meer schuinen stand krijgen, de bui- 

 tenste gaan zelfs bijna horizontaal staan. Na de bevruchting gaan echter 

 de stelen weer rechtopstaan. 



In de bloemen wordt honig afgescheiden aan den voet van het vrucht- 

 beginsel en deze wordt in de bloemkroonbuis bewaard. De bloemen zijn 

 heterostyl. Bij sommige planten zijn in de bloemen de meeldraden onder 

 de keel ingeplant en dan is de stijl veel korter dan de bloemkroonbuis en 

 geheel daarin opgesloten. Bij andere planten zijn echter de meeldraden in 



] ) Verkleiningsvorm van primus: eerste, hetgeen wijst op den vroegtijdigen bloei van 

 vele soorten. 



3* 



