40 — PRIMULACEAE. — FAMILIE 83. 



toegespitst (fig. 44) en springt met 5 tanden open , zij is veelzadig. 2\.. Steel 

 van den tros 15-45 cM boven water uitstekend. Mei, Juni. 



Biologische bijzonderheden. Deze waterplant heeft echte waterbladen en 

 blijft in den winter als Utricularia over door winterknoppen, die zich aan 

 den top van korte takken vormen. 



Er bestaan ook landvormen. De bladen van deze zijn stijver, bezitten 

 een opperhuid en zijn van huidmondjes voorzien, zij staan dichter opeen 

 en zijn kleiner dan de waterbladen. 

 De bloemen zijn heterostyl als bij Primula (fig. 45). De kroonbuis is 4-5 



mM lang, in de langstijlige vormen 

 steekt de stempel 3 a 4 mM uit deze 

 en staan de helmknopjes aan den 

 ingang er van , bij de kortstijlige is 

 het omgekeerd. 



Honigzoekende insecten krijgen aan 

 hun kop stuifmeel in den langstijligen, 

 aan een meer naar achteren gelegen 

 H0U0 Fig. P 4 a 5 ! UStriS deel van nun lichaam in den kort- 



; langstijlige vorm, 2 kortstijlige vorm. stijligen vorm en met diezelfde deelen 



raken zij nu ook weer de stempels in 

 resp. kort- en langstijligen vorm aan, zoodat zij voor de meest gunstige 

 wijze van kruisbestuiving zorgen. 



Anders is het met stuifmeelzoekende insecten. Deze raken in de kort- 

 stijlige vormen alleen de meeldraden aan, niet den stempel, omdat zij met 

 hun kop buiten de bloemkroonbuis blijven. Gaan zij dan over op een lang- 

 stijligen vorm , dan bestuiven zij daar den stempel wel. Zij bewerken dus 

 alleen kruisbestuiving op de langstijlige vormen. 



De proeven omtrent bestuiving van kort- op kort- en op lang- en kort- 

 stijlige vormen en omgekeerd hebben omstreeks dezelfde uitkomsten als bij 

 Primula gegeven. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en 

 Noord-Europa in slooten en plassen en op moerassige plaatsen voor en is 

 ook bij ons algemeen. 



Volksnamen. Behalve waterviolier, welke naam algemeen gebruikt wordt, 

 heet de plant in Gelderland en Overijsel ook pinksterbloem. 



7. Saoiolus l ) Tril. 



S. Valerandi-) L. Waterpunge (fig. 46). 



Deze plant is onbehaard en geelgroen. Zij heeft een korten wortelstok 

 met 1 of meer hoofden, waaruit 1 of meer ronde, niet of verwijderd ver- 

 takte, rechtopstaande, holle stengels komen. De onderste bladen staan in 

 een wortelroset, de stengelbladen staan verspreid. Zij zijn spatelvormig- 

 omgekeerd eirond, gaafrandig, de onderste zijn in een tamelijk langen, de 

 overige in een korten steel versmald, zij zijn stomp of de hoogere iets 

 spits, alle zijn iets vleezig. 



De bloemen zijn klein en staan in eindelingsche trossen, die een lange, 



] ) Misschien af te leiden van Samos, omdat de vruchten dezer plant zooveel geleken op 

 daar vervaardigde vaasjes. -) Valerandi, naar D. Valerand, een botanicus der 16e eeuw, 

 die deze plant voor de samolus van Plinius hield. 



