48 



OLEACEAE. — 



FAMILIE 85. 



zet zijn. Vaak ziet men de kronen der boomen met deze soort gallen 

 als bezaaid. 



Aan den esch is de bladspil, waarvan de blaadjes uitgaan, aan de boven- 

 zijde van een groef voorzien, die door ombuiging der randen tot een kanaal 

 wordt, dat alleen open is daar, waar de blaadjes er uitkomen. Volgens 

 sommigen dient dit kanaal om water op te nemen, dat van de blaadjes er 

 in loopt. Dit blijft daar langen tijd en wordt door haren en schildvormige 

 celgroepen er in opgezogen. Volgens anderen wonen hierin mijten en dienen 

 •de haren, om deze te beschutten. 



Tabel tot het deter mineeren der soorten van het geslacht Fraxinus. 



A. Kelk aanwezig. Kroonbladen 2 of 4, aan den voet paarsgewijze verbonden, lijnvormig- 

 langwerpig F. Ornus blz. 49. 



B. Kelk en bloemkroon ontbrekend F. excelsior blz. 48. 



F. excelsior 1 ) L. Esch (fig. 53). 



Deze boom heeft een bruine schors, de takken zijn dik en stomp, meest 

 grauw en glad, zelden geel (F. aurea) of roodachtig. De knoppen zijn 



zwart, fluweelachtig. De bladen zijn oneven 

 gevind, tegenoverstaand. Blaadjes zijn er 9-13, 

 zij zijn bijna zittend, langwerpig-lancetvormig, 

 toegespitst, aan den voet versmald, klein gezaagd, 

 van onderen aan den voet naast de middennerf 

 behaard. 



De bloemen verschijnen vóór de bladen en 

 staan in okselstandige, dicht opeengedrongen, 

 slappe pluimen (fig. 53). Zij hebben geen kelk 

 of bloemkroon. De helmknopjes zijn donkerrood. 

 De vrucht is lijnvormig-langwerpig (fig. 53), aan 

 den top gevleugeld, aan den voet meest afge- 

 rond, aan den vleugeltop meest scheef uitgerand. 

 K 18-36 M. April, Mei. 

 Biologische bijzonderheden. De helmdraden zijn kort en dik en dragen 

 met melig stuifmeel gevulde knopjes. Deze openen zich door overlangsche 

 spleten. De randen dezer spleten schrompelen zeer snel ineen, zoodat iedere 

 spleet tot een wijde nis wordt. De helmknopjes hebben zich kort voor het 

 openspringen zoo gesteld, dat die nissen naar boven gericht zijn en dus in 

 stille lucht geen stuifmeel laten vallen. Komt er echter wind en worden 

 dus de takken daardoor heen en weer gebogen, dan valt er stuifmeel uit 

 en wordt door den wind meegevoerd. Het bloeien der plant vóór de bladen 

 ontwikkeld zijn, het niet aanwezig zijn van honig in de bloemen, het weinig 

 opvallen der bloemen, het poedervormige stuifmeel, alles wijst er op, dat 

 wij hier met windbloemen te doen hebben. Deze zijn sterk proterogynisch, 

 want de helmdraden in de 2-slachtige bloemen openen zich eerst 2, 3 a4 

 dagen, nadat de stempels al geschikt waren om stuifmeel op te nemen. 

 Daardoor is natuurlijk kruisbestuiving regel in zulke bloemen, terwijl in de 

 eenslachtige het stuifmeel der meeldraadbloemen op andere stamperbloemen 

 moet worden overgebracht. 



De vleugel aan de vrucht heeft natuurlijk beteekenis in verband met de 

 verspreiding van deze door den wind. 



Fraxinus excelsior 

 Fig. 53. 



') excelsior = verheven. 



