50 — GENTIANACEAE. — FAMILIE 86 



deren kruidnagel, in Zuid-Limburg gnoffelsneggel , meibloem, pinksterbloem en Sint Jans- 

 bloem, op Zuid-Beveland striengen, in het Land van Hulst tronkaarts. 



Familie 86. Gentianaceae Juss. Gen.tiaanachtigen. 



Kruidachtige planten. Bladen enkelvoudig of 3-tallig, tegenoverstaand, 

 kransstandig, zelden verspreid, zonder steunbladen. 



Bloemen geel, blauw, rosé of wit, regelmatig of bijna regelmatig. Kelk 

 blijvend, 4-8-spletig of -tandig, onderstandig. Bloemkroon eenbladig, meestal 

 in verdroogden toestand blijvend, 4-8-slippig, meest in den knop gedraaid. 

 Meeldraden 4-8, aan den voet der bloemkroon ingeplant, met de slippen 

 afwisselend. Helmknopjes vaak samengekleefd. Vruchtbeginsel vrij vaak 

 gesteeld, 1-hokkig, zeldzamer half of geheel 2-hokkig met wandstandige 

 zaaddragers, ten getale van 2 of 4 (telkens 2 naast de naden). Stijl onge- 

 deeld of een zittenden, 2-spletigen stempel. Vrucht een doosvrucht met 

 vele kleine, omgekeerde, horizontaal afstaande zaden, zonder kuif. Kiem 

 klein, aan den voet in het kiemwit zittend. 



Biologische bijzonderheden. De meeste soorten bevatten een zeer bittere 

 stof en zijn daardoor beschut tegen het opvreten door dieren. 



Overzicht der groepen van Gentianaceae. 



A. Bladen verspreid. Bloemkroonslippen in den knop klepvormig. Zaadhuid houtig. 



Groep. Menyantuoideae Uri>eb. 

 Gesl. Menyanthes, Limnanthemum. 



B. Bladen bijna steeds tegenoverstaand. Bloemkroonslippen in den knop links gedraaid. 

 Doosvrucht 2-kleppig. Zaadlijsten aan de naar binnen geslagen randen der klep. Zaad- 

 huid vliezig. Groep. Gentianoideae Entll. 



Gesl. Chlora, Gentiana. Cicendia, Erythraea. 



Voorkomen der Gentianaceae. Als echte waterplant moet Limnanthemum 

 nymphaeoides genoemd worden, als moerasplant Menyanthes trifoliata, als 

 halophyten Erythraea littoralis en pulchella (deze komt ook op niet zilten 

 grond voor), terwijl de andere soorten vochtige plaatsen op zand-, vooral 

 op heidegrond en ook duinpannen verkiezen. Het zijn Gentiana Pneumo- 

 nanthe, cruciata (deze meer op kalkgrond), campestris en Amarella, Cicendia 

 filiformis en Erythraea Centaurium. 



Tabel tot het determineer en der geslachten der Gentianaceae. 



A. Bladen meest verspreid. Zaadhuid houtig. Bloemkroonslippen in den knop klepvormig. 

 Kelk 5-deelig. 



a. Bloemkroon trechtervormig, iets vieezig, de slippen aan den rand van binnen ge- 

 baard. Vruchtbeginsel op een ringvormige, gewimperde schijf. Vrucht 1-hokkig, 

 met wandstandige zaaddragers, naast de naden onregelmatig openscheurend. Zaden 

 kaal Menyanthes blz. 51. 



b. Bloemkroon stervormig, aan de keel, vooral op de plaatsen, waar de meeldraden 

 zijn ingeplant, gebaard. Aan den voet van het vruchtbeginsel 5 klieren, die met 

 de meeldraden afwisselen. Vrucht 1-hokkig met wandstandige zaadlijsten, tenslotte 

 onregelmatig inscheurend Limuauthenium blz. 52. 



B. Bladen meest tegenoverstaand, gaafrandig. Zaadhuid vliezig. Bloemkroon in den knop 

 links gedraaid. Planten kaal. 



a. Stijl ontbrekend. Stempel op den versmalden top van de eenhokkige doosvrucht 

 blijvend. Kelk buis- of klokvormig, 4-10-, meest echter 5-spletig of-deelig, zelden 

 scheedeachtig, aan de eene zijde gespleten. Bloemkroon klok- of trechtervormig, 

 de zoom met evenveel slippen, als de kelk heeft, in de bochten vaak met tusschen- 

 tanden. Stempel 2-spletig met stompe slippen Gentiana blz. 55. 



