52 



GENTIANACEAE. — 



FAMILIE 86 



achtig uiteenstaande helmhokjes staan in den eersten hoog, in den anderen 

 laag (zie verder hierover bij Primula). 



De kortstijlige bloemen zijn op zelfbestuiving door het stuifmeel der 

 hooger liggende meeldraden ingericht en ook op kruisbestuiving, de lang- 

 stijlige alleen op kruisbestuiving. 



De bloemen zijn zwak proterogynisch, daar de stempels 2-5 uur voorde 

 meeldraden rijp zijn. 



Bij slecht weer blijven de bloemen dicht, dan heeft er zelfbestuiving 

 plaats in de gesloten bloemen, doch wordt later het weer gunstig, dan gaan 

 zij toch nog open en is er nog mogelijkheid voor kruisbestuiving. 



De bittere stof in de bladen beschut de plant tegen slakkenvraat. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 voor. Zij is bij ons vrij algemeen langs slooten en in moerassen, het meest 

 op zandgrond , ook op Iaagveen , doch weinig in Noord- en Zuid-Holland. 



Volksnamen. De plant heet op vele plaatsen waterdrieblad, in Friesland 

 en Zuid-Limburg drieblad, in Twente en West-Friesland waterklaver en in 

 Zuid-Limburg schijtbladeren. 



2. Limnaiitheinum } ) Gmel. 



l. nymphaeoides -) Lk. (Villarsia :; ) nymphaeoides Vent.). Watergen- 

 tiaan (fig. 58). 



Deze onbehaarde waterplant heeft een in het slib van den bodem kruipen- 

 den wortelstok. Daaruit komen lange, vertakte, 

 ondergedoken stengels, die zich eerst dicht aan 

 den waterspiegel vertakken en daar de bloemen 

 dragen. De bladen zijn drijvend, langgesteeld, 

 bijna cirkelrond, aan den rand gegolfd met een 

 diepe smalle en hartvormige insnijding aan den 

 voet, van boven donkergroen, glanzend, van onde- 

 ren, evenals de aan den voet vliezig verwijde blad- 

 stelen , stengel- en bloemstelen van kleine knobbel- 

 tjes voorzien en violet gekleurd. De onderste bladen 

 staan verspreid , de bovenste tegenoverstaand. 



De stengel draagt daar, waar zich de bloemen vor- 

 men, 2 schijnbaar tegenoverstaande bladenendaar 

 vormt zich een schermachtige bloempluim (eigenlijk 

 een middenpuntvliedende bloeiwijze), terwijl in den 

 oksel van een dier bladen weer een stengel ontstaat, die weder eindigt in 

 een met bladen gesteunde, dergelijke bloeiwijze en dit herhaalt zich soms 

 meermalen. Soms draagt het tweede der beide bladen, die de eindelingsche 

 schermvormige pluim insluiten, in zijn oksel ook zulk een stengel, die 

 eindigt in een met bladen gesteunde bloeiwijze. De bloemen zijn gesteeld 

 (de stelen zijn 2-3 cM lang) en vrij groot. De kelk is eenbladig, 5-slippig, 

 met spitse, lancetvormige slippen. De bloemkroon is goudgeel, teer, 

 afvallend, stervormig, 5-deelig, aan de keel gebaard. De slippen zijn omge- 

 keerd eirond, stomp, gewimperd en hebben een donkerder middenstreep. 

 Er zijn 5 meeldraden, die afwisselen met 5 klieren aan den voet van het 



Limnanthemum nym- 

 phaeoides 

 Fie. 53. 



!) van het Grieksche limné: vijver en anthos: bloem, omdat de plant in liet water groeit. 

 2 ) nymphaeoides = nymphaea-achtig. ;; ) Naar Villars, prof. te Straatsburg, f 1814. 



