56 



— GENTIANACEAE. 



FAMILIE 86. 



tegenoverstaande tanden zijn grooter dan de 2 andere) of scheedeachtig. 

 De bloemkroon is van buiten blauwgrijs, van binnen hemelsblauw, heeft 

 een knotsvormige , kantige buis en 4 vouwen aan de keel. Tusschen de 

 vlakke slippen van den zoom staan meest 1 of meer tusschentanden. De 

 helmknopjes zijn vrij. De stempels zijn naar buiten omgerold (fig. 61). De 

 doosvrucht is kortgesteeld. 2|- 7-45 cM. Juni — Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa, 

 vooral in Midden-Europa op zonnige heuvels en in droge, kalkbevattende 

 weiden voor. Bij ons is zij alleen in duinvalleien tusschen Haarlem en den 

 Haag gevonden. 



G. Pneumonanthe 1 ) L. Klokjesgentiaan (fig. 62). 



Deze plant heeft een vrij dikken, afgeknotten wortelstok, die schubvor- 

 mige bladen draagt, uit wier oksels een of meer, 

 uit een opstijgenden voet, rechtopgaande , slanke, 

 dicht of meer los bebladerde stengels komen , die 

 meest niet vertakt zijn. De bovenste bladen zijn 

 meest tegenoverstaand , soms verspreid. De bladen 

 zijn lijn-lancetvormig of lijnvormig, 1-3-nervig, 

 stomp, met omgerolden rand, aan den voet tot een 

 korte scheede verbonden , de onderste zijn soms 

 langwerpig. 



De bloemen zijn groot (ongeveer 4 cM lang), 

 5-tandig, alleenstaand aan den top van den stengel 

 of bovendien nog eenige in de bovenste bladoksels. 

 De kelk is buisvormig, 5-spletig, met lijnvormige 

 slippen, L / 3 maal zoo lang als de bloemkroon. De 

 bloemkroon is rechtopstaand, hemelsblauw (ge- 

 droogd evenals bij de volgende soorten donkerder), 

 van buiten met 5 groene strepen , van binnen met 

 evenveel strepen, die vele kleine groene vlekken 

 hebben, zeer zelden rosé of wit. De buis is klok- 

 trechtervormig, met messt telkens een tand tusschen 

 de 5 eironde zoomslippen. De helmknopjes zijn 

 samengekleefd. De stempels zijn omgerold. De doosvrucht is langgesteeld. 

 21. 1,5-6 dM. Juli— September. 



Biologische bijzonderheden. De bolvormig verdikte voet van het vrucht- 

 beginsel heeft 5 knobbels, die rijkelijk honig afscheiden, die in den voet 

 van den bloemtrechter wordt bewaard en tegen regen beschut is, doordat 

 de bloemkroon zich sluit. Zij doet dit ook des nachts. De bloemen zijn 

 protrandrisch en door de lengte der bloemkroonbuis zijn alleen hommels 

 geschikt om bij den honig te komen. Deze zetten zich op den zoom en 

 dalen dan in de wijde buis, waarin zij soms geheel verdwijnen. In 

 jonge bloemen wordt het stuifmeel afgescheiden dicht bij den weg, die tot 

 den honig voert, de stempels staan eerst onder de helmknopjes, doch terwijl 

 de draden van deze zich later in een halven cirkel krommen, komen de 

 stempels bloot en nu komen de insecten daar langs en zullen uit jongere 

 bloemen komend, kruisbestuiving bewerken. 



De vouwen der trechtervormige bloemkroon hebben een bepaalde betee- 



Gentiana Pneumonanthe 

 Fig. 62. 



J ) Pneumonanthe = longenbloem. 



