58 



— GENTIANACEAE. 



FAMILIE 86. 



Gentiana campestris 

 Fig. 65. 



ingesneden, de 2 buitenste slippen zijn breed, bladachtig, elliptisch, 

 breeder dan de bloemkroon en bedekken de 2 binnenste. De bloemkroon- 



buis is buis-trechtervormig, iets violet , zelden geel- 

 achtig-wit, ongeveer 3 cM lang, met 4 eironde, 

 stompe slippen, aan de keel gebaard. Destempels 

 zijn naar buiten omgekruld. De doosvrucht is bijna 

 zittend (fig. 65). O. 2,5 mM-2 dM. Augustus— 

 October. 



Bij deze soort en bij G. Amarella is seizoen- 

 dimorphisme waargenomen, zoodat men een zomer- 

 en een herfstvorm onderscheidt. Bij de eerste zijn 

 de stengelbladen stomp, bij de tweede spits. Een 

 nader onderzoek zal nog moeten uitmaken of beide 

 vormen ook bij ons voorkomen. 



Biologische bijzonderheden. De bloem is aan 

 den ingang der bloemkroonbuis door naar binnen 

 gerichte haren zoo gesloten, dat vliegen en kleinere insecten er niet in 

 kunnen kruipen, terwijl de honig beschut is tegen regen, doordat de bloem 



zich dan sluit. Alleen hommels en vlinders kunnen 

 den honig bereiken. 



De bloemen (fig. 66) schijnen protrandisch te zijn. 

 Bij het opengaan zijn de helmknopjes opengespron- 

 gen met de met stuifmeel bedekte zijde naar boven, 

 zoodat de hommelkop er tegen aan komt. In oudere 

 bloemen staan de stempels tusschen de haren en 

 kunnen dus stuifmeel uit jongere bloemen ontvan- 

 gen. Ook bij deze soort verlengt zich de bloem- 

 kroonbuis tijdens den bloeitijd. Daardoor worden 

 de op die buis ingeplante meeldraden mee naar 

 boven geheven en komen tegen de zijranden der 

 stempels te liggen, zoodat dan zelfbestuiving moge- 

 lijk is, wat vooral van belang is, als de bloem- 

 kroon door voortdurend regenachtig weer gedurende 

 de bloeidagen gesloten is gebleven. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De 

 plant komt op droge, zonnige plaatsen in heuvel- 

 achtige en bergstreken , vooral in Midden- en Zuid- 

 Europa voor. Bij ons is zij vrij zeldzaam gevonden en alleen in de duinen, 

 op den Sint-Pietersberg bij Maastricht en op een paar plaatsen ten Zuiden 

 van Groningen. 



G. germanica 1 ) Willd. Duitsche gentiaan (fig. 67). 



Ook deze plant is dofgroen, heeft een dunnen wortel en een rechtopstaanden, vrij sterk 

 bebladerden, kantigen, al of niet vertakten stengel. De bladen zijn tegenoverstaand, sterk 

 uitstaand. De wortelbladen zijn omgekeerd eirond, gesteeld, de overige ovaal-lancetvormic, 

 3-5-nervig. 



De bloemen zijn gesteeld, eind- en okselstandig, vrij talrijk en staan dicht bijeen. De 

 kelk is kiokvormig, omstreeks tot de helft ingesneden met (4-)5 lancetvormige slippen, die 

 half zoo lang zijn als de bloemkroonbuis. De slippen zijn tamelijk gelijk, veel smaller 

 dan de bloemkroon, driehoekig, toegespitst, met meest omgerolden rand. De bloemkroon 



Bloem van 



Gentiana campestris 



Fig. 66. 



1 Overlangsche doorsnededer 

 bloem, 2 stand der stempels 

 ten opzichte der meeldraden 

 in een oudere bloem. 



h honigkliertjes , v vruchtbe- 

 ginsel, lid helmdraad, hk helm- 

 knopje , st stempel. 



') germanica = Duifech. 



