FAMILIE Kt>. 



GENTIANAC EAI . 



61 



stuifmeel plaats grijpen. Deze is ook tlaardoor verzekerd, dat de kroon- 

 slippen bij ongunstig weer samenneigen, dus de bloemen zich sluiten. 



Het insectenbezoek is met .^root, daar in de bloemen geen honig aan- 

 wezig is. Wel wordt het sappige weefsel der bloemkroon soms door vlinders 

 aangeboord en komen verder soms insecten stuifmeel verzamelen. 



De bloemen schijnen soms dimorph te zijn. 



De in den stengel aanwezige groeven dienen voor geleiding van het 

 regenwater, dat op de bladen valt, naar beneden. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Erythraea. 



A. Onderste bladen een roset vormend. Eindstandiue bloemen eerst bijna zittend. Slippen 

 van de tamelijk vlakke bloemkroon eirond tot eirond-lancetvormig . stomp. 



a. Stengelbladen langwerpig-eirond tot lijn-lancetvormig, nut gladden rand. Bijscherm 

 scherm-pluimvormig, steeds tamelijk wel vlak blijvend. Kelk bij het opengaan der 

 bloem half zoo lang als de bloemkroonbuis E. Centanrlnm blz. 61. 



b. Stengelbladen lijnvormig-langwerpig of lijnvormig, met tamelijk gladden rand. 

 Bijscherm later tuilvormlg. Kelk bij het opengaan der bloem bijna even lang als 

 de bloemkroonbuis E. Ilttoralls blz. 62. 



B. Onderste bladen niet in een roset. Alle bloemen duidelijk gesteeld. Slippen van den 

 trechtervormigen bloemkroonzoom lancetvormig, spits. Bladen eirond tot langwerpig- 

 eirond. Kelk bij het opengaan der bloem even lang als de bloemkroonbuis. 



E. polchella blz. 62. 



Volksnamen. In Utrecht en de Duinstreek noemt men de planten duizend- 

 guldenkruid, op Ameland haverinen, op Vlieland en Terschelling centauris, 

 op Texel kruien. 



De Erythraea-soorten, vooral E. Centaurium en littoralis, worden in de 

 duinen verzameld en als koortswerend middel veel gebruikt. 



E. Centaurium 1 ; Pers. Duizend gulden kruid (fig. 70). 



Deze plant is onbehaard. De wortel is klein en teer. De stengel is 

 rechtopstaand, rondachtig-vierkant, meest onvertakt. De onderste bladen 

 zijn omgekeerd eirond of spatelvormig, stomp. 3-7-nervig, in een steel 

 versmald. De stengelbladen zijn langwerpig-eirond tot lijn-lancetvormig, 

 stomp of spits, beneden 5-, hoogerop 3-nervig, 

 met gladden rand, zittend. 



De bloemen staan in tuilvormige bijschermen, 

 die later vrij los zijn en de takken blijven tamelijk 

 wel even hoog. De kelk is bij het opengaan der 

 bloem half zoo lang als de bloemkroonbuis , 5-spletig 

 met lancetvormige, spitse, iets afstaande slippen. 

 De bloemkroon is rosé, zelden wit en heeft 5-6 

 mM lange slippen. De vrucht (fig. 70) is langer 

 dan de kelk, lijnvormig en bruinachtig. De zaden 

 zijn zeer klein. 00, ook O. 1,5-3 dM. Juli — 

 September. 



Magere, smalbladige vormen, zooals er vaak zijn 

 in den herfst na het afmaaien van den hoofdstengel, 

 komen in uiterlijk vaak met E. littoralis overeen. 



Biologische bijzonderheden. De plant smaakt zeer bitter en is daardoor 

 tegen het opvreten door dieren beschut. 



De bloemen bloeien 5 dagen achtereen. 



>) Door de monniken werd deze plant gehouden voor het kruid van den centaur Chiron, 

 waarmee hij Patroklos genas. Zij noemden het daarom herba Centauri. 



Erythraea Centaurium 

 Fig. 70. 



