70 



- CONVOLVULACEAE. — 



FAMILIE 89. 



Convolvulus arvensis 

 Fie. 82. 



Er komen echter ook vrouwelijke bloemen voor, wier meeldraden niet 

 openspringende, verdorrende helmknopjes hebben. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in de zeeduinen voor en is bij ons vrij algemeen. 



Volksnamen. De namen duin-, strand- en zeewinde worden gebruikt. 



C arvensis 1 ,) L. Akker winde (fig. 82). 



De plant is groen, kaal of kort behaard, heeft een dunnen, langen, 



kruipenden wortelstok en windende of liggende, kantige stengels. De 



bladen zijn klein, gesteeld, langwerpig-eirond tot 

 lancetvormig, met pijl- of spiesvormigen voet, stomp 

 of iets spits, gaafrandig. De bloeiwijzen zijn 1-3- 

 bloemig en staan in de bladoksels, de stelen zijn 

 kantig en langer dan de bladen, in wier oksels zij 

 staan. De schutbladen zijn lijnvormig, van de 

 bloemen verwijderd. De bloemen zijn vrij groot, 

 welriekend. De kelk is bijna tot aan den voet in 

 rondachtige, stompe of uitgerande slippen gedeeld, 

 zij omsluiten later de eironde, spitse, omgebogen, 

 onbehaarde doosvrucht dicht. De bloemkroon is 

 5 a 6 maal zoo lang als de kelk (2 cM circa), 

 onbehaard , wit of lichtrose, van buiten met 5 roode 

 strepen. 2J.. 3-6 dM. Juni— Herfst. 

 De var. 5. obtusifólia-) v. Hall. (C. cordifólius' 5 ) Lasch.) heeft groote, 



eironde, bijna of geheel hartvormige bladen. 



Biologische bijzonderheden. De iets naar vanille riekende bloemen sluiten 

 zich des avonds en bij slecht weer. Zij zijn van des morgens 9 uur tot 

 des avonds 6 uur en slechts een dag open. Honig wordt door de oranje- 

 gele onderlaag van het vruchtbeginsel afgescheiden en daar de helmdraden 

 op de bloemkroon uitstekende lijsten vormen, ontstaan er 5 buizen, waar- 

 door deze te bereiken is. De helmknopjes openen zich naar buiten en 

 worden dus door ieder vrij groot, honigzuigend insect aangeraakt, als dit 

 met zijn slurf tusschen de meeldraden doorgaat. De 2 uitgespreide stempels 

 steken boven de meeldraden uit en worden dus al vóór de helmknopjes 

 aangeraakt, zoodat kruisbestuiving vrij wel verzekerd is, doch bij het terug- 

 trekken van de insectenslurf kan ook zelfbestuiving plaats hebben. De 

 laatste kan bij uitblijvend insectenbezoek ook spontaan geschieden, door- 

 dat zoowel bij het zijwaarts buigen der bloem tegen het einde van den 

 bloeitijd, als ook bij het afvallen der bloemkroon stuifmeel op de stempels 

 kan vallen. 



In hoeverre het juist is, dat bij deze bloemen dimorphisme bestaat en of 

 dit door een schimmel, Thecophora hyalina, die men vaak in de bloemen 

 heeft waargenomen, bewerkt wordt, is niet zeker. Heckel meent te hebben 

 gevonden, dat die schimmel alleen optreedt in bloemen, waarin een spin, 

 Thomisus onustus, aanwezig is. Deze loert op de bestuivende insectenen 

 doodt ze. Hierdoor zouden zulke bloemen gedwongen zijn door zelfbe- 

 stuiving zaad te vormen en geleidelijk zouden daardoor die planten zoo 

 verzwakken , dat de schimmel er in kan gaan woekeren. Daardoor zou dan 



') arvensis = veld. 



-) obtusifólia = stompbladi». 



; ) cordifólius = hartbladi.u. 



