FAMILIE 92. — BORAGINACEAE. — 91 



tanden. De keelschubben zijn lang, klierachtig behaard, zij neigen kegel- 

 vormig samen. De meeldraden staan afwisselend mei de kroonschubben en 

 zijn evenlang als deze, met spitse helmknopjes, die iets langer zijn dan 

 de helmdraden. De stijl steekt min of meer uit en is draadvormig. De 

 4 deelvruchtjes (fig. 112) zijn glad, glanzend, niet hoven den voet samen- 

 getrokken, aan dvn voet uitgehold. 2\.. 3-9 dM. Mei— Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De geheele plant is tegen het opvreten door 

 weidende dieren en tegen het opkruipen van slakken beschut door de 

 borstels, die de plant bekleeden en waarvan de wand verkiezeld is. Het 

 slijm in den wortel is ook een beschuttend middel tegen slakkenvraat. 



Wat de bloemen betreft, doet zich hier, zoowel bij Echium, Myosotis 

 en andere Boraginaceae de bijzonderheid voor, dat de spil der bloeiwijze 

 zich , nadat een bloem is uitgebloeid , tusschen deze en de vorige bloem , 

 strekt, zoodat de uitgebloeide bloem zijdelings komt te staan en de nu 

 opengaande zoo hoog mogelijk staat en daardoor het meest in het oog valt 

 en het gemakkelijkst door insecten bereikt kan worden. De knoppen, die 

 nog verder volgen, staan door den spiraalvormigen stand van dit gedeelte 

 der bloemspil weer lager. 



De bloemkroon (fig. 113) hangt en is circa 14 mM lang, het bovenste 

 nauwere deel heeft 8 mM lengte. Op de grens 

 zitten de keelschubben en daartusschen de helm- 

 knopjes, alle samenneigend en daardoor worden 

 de insecten , die hun slurf in de bloem naar 

 binnen brengen, gedwongen deze tusschen de 

 helmknopjes door te bewegen , om bij den honig 

 te komen. Waren de keelschubben er niet, dan 

 zouden de insecten den kop dieper naar binnen 

 brengen en hun slurf tusschen de helmdraden 



door bewegen (dan zouden slurven van 8 mM symphytum officinaie 



lengte er bij kunnen), doch dan zouden de helm- Flg - u ^' 



° . ...',. . -/ ir •■ j 1 Overlangsche doorsnede der 



knopjes niet UI beweging komen. ZeltS Zijn de bloem, 2 twee meeldraden en 3daar- 



insecten gedwongen hun slurf aan den top d er m e e s de afwisselend staande schubbe - 

 schubben door te steken, want deze zijn gewa- 

 pend met spitse doorntjes en dus zouden zij bij een poging om er lager 

 door te komen hun slurf beschadigen. 



Nu zijn de helmknopjes naar binnen opengesprongen en het stuifmeel is 

 ten deele aan de knopjes blijven hangen en ten deele in den top van den 

 gevormden kegel gevallen. Komt nu de slurf er tusschen door, dan valt 

 het stuifmeel er uit en op het insectenlichaam en als nu het insect de bloem 

 verlaat en naar een tweede vliegt, wordt dit stuifmeel eerst aan den uit 

 den kegel stekenden stempel afgegeven, voor er weer nieuw stuifmeel aan 

 komt. Bij insectenbezoek is dus kruisbestuiving verzekerd, blijft dit uit, 

 dan is spontane zelfbestuiving mogelijk door neervallend stuifmeel in de 

 hangende bloemen. 



Alleen die insecten, die slurven hebben van 11 mM en meer, kunnen den 

 honig bereiken. Wij noemen als bestuivers Rhingia rostrata (slurflengte 

 11-12 mM), Bombus silvestris (wijfje en arbeidster, slurflengte 11-14 mM), 

 Bombus agrorum (wijfje) (13-15 mM slurflengte), Bombus Rajellus (wijfje, 

 arbeidster, 11-13 mM slurflengte), Anthophora pilipes (wijfje, 20-21 mM 

 slurflengte). Daarentegen krijgen Bombus terrester (wijfje, slurf 7-9 mM 

 lang), kleine arbeidsters van Bombus lapidarius (slurf 9-10 mM lang), Bom- 



