92 



BORAGINACEAE. 



FAMILIE 92. 



bus pratorum (arbeidsters, slurf 8-9 mM lang) den honig door een gat, 

 dat zij van buiten af in de bloemkroonbuis maken. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 Europa aan waterkanten, op vochtige plaatsen, langs wegen voor. Bijons 

 is zij algemeen. 



Volksnamen. De namen smeer- en spekwortel worden het meest ge- 

 bruikt. Verder spreekt men in Oost-Drente van schijtwortel, in Overijsel 

 en aan de Oostzijde van Gelderland van scheurwortel , in de Noord-Veluwe 

 van heelwortel, daar en ook in het Westelijk deel van Noord-Brabant van 

 vetwortel, in Waterland van duverke, in Zuid-Limburg van heelbeen, op 

 Overflakkee en Voorne en Beijerland van zuiger, op Walcheren van groot 

 smeerkruid, lampeglazen en smertwortel (ook op Zuid-Beveland) en in 

 Zeeuwsch-Vlaanderen van dolle hondsbeien en hondsbloemen. 



11. E'chinm 1 ) Trn. Slangen kruid. 



Kelk diep 5-deelig met 5 opgerichte, bijna gelijke slippen. Bloemkroon 

 trechtervormig, onregelmatig, behaard met vrij rechte buis, verwijde keel 

 zonder keelschubben en bijna 2-lippigen zoom met 5 ongelijke lobben. 

 Meeldraden ongelijk met lange helmdraden en ovale, aan den rug bevestigde 

 helmknopjes. Stijl draadVormig, meest uitstekend, aan den top 2-spletig. 

 Deelvruchtjes knobbelig, eirond of driehoekig, aan den voet vlak driehoekig. 



Bloemen eerst rosé, later blauw, zelden vleeschkleurig of wit, in onge- 

 vorkte, van schutbladen voorziene bijschermen , die eerst zeer dicht zijn. 

 Vaak zijn de bloemen ten deele vrouwelijk. Bladen gaaf, de bovenste 

 zittend. Een- of tweejarige of overblijvende, ruw behaarde planten met 

 roodbruinen wortel. 



B. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Echium. 



Bloemkroon groot, langer dan de kelk. Meeldraden uitstekend. Bladen zeer ruw. 



Bloemkroonbuis in den kelk ingesloten E. vulgare blz. 92. 



Bloemkroon vrij klein, buis-kegelvormig, vaak weinig langer dan de kelk. Meeldraden 

 ingesloten. Kelk na den bloeitijd grooter wordend met bladachtige slippen. 



E. calvciuum blz. 94. 



E. vulgare -) L, Slangenkruid (fig. 114). 



De plant is ruw stekelig behaard. Uit den 1- 

 of meer hoofdigen spilvormigen, roodbruinen 

 wortel komt een rechtopstaande, enkelvoudige of 

 vertakte stengel, die kort behaard en met weinige, 

 langere, op witte of bruine knobbels staande, 

 haren (fig. 115) bekleed en daardoor stekelig 

 is. De bladen zijn eennervig, gaafrandig, kort 

 stekelig behaard en met enkele, op knobbels 

 staande, haren voorzien. Die van de rosetten 

 van het eerste jaar en de wortelstandige van 

 het 2e jaar zijn langwerpig-lancetvormig, in den 

 bladsteel versmald, de stengelbladen zijn zittend, 

 uit breederen, afgeronden, niet stengelomvatten- 

 den voet smal lancetvormi£. 



Echium vulgare 

 Fig. 114. 



l ) van het Grieksche echis: adder, naar den stijl met 2 stempels, die uit de bloemkroon 

 steekt, als de addertong uit den slangenbek. -) vulgare = gewoon. 



