FAMILIE 92. 



|;m|,\\Q|NACEAE. — 



93 



De bloemen (fig. 114) zijn vrij groot (12-1H mM lang), eerst rosé, later 

 hemelsblauw, zelden vleeschkleurig of uit, in eerst korte, later verlengde 

 ongevorkte bijschermen, die van schutbladen voorzien zijn. De kelk is 

 ruw behaard, diep 5-deelig met lijnvormige, opgerichte slippen. 



De bloemkroon is trechtervormig niet ongelijk 5-lobbigen zoom, 

 die 2 a 3 maal zoo lang als de kelk is en waarvan de bovenste 

 2 lobben het grootst zijn. De bloemkroonbuis is korter dan de 

 kelk. De meeldraden steken vaak uit, zij hebben onbehaarde, 

 naar beneden hellende, uiteenstaande helmdraden. De stijl is 

 rosé. De deelvruchtjes (fig. 114) zijn spits, 2 mM lang, scheef 

 eirond, driekantig, aan de kanten getand, op de vlakken knob- 

 belig, aan den voet vlak, zonder uitholling. OO. 3-9 dM. 

 Mei— September. 



Stekelhaar 



van Echium 



vulgare 



Fig. 115. 



Biologische bijzonderheden. Zie over de beteekenis der stekende 

 haren (fig. 1 15) en over het zich stellen der bloemen bij Symphytum. 

 In de bloemen is een honigmerk aanwezig. In den voet van 

 de bloemkroon zijn n.1. 2 ovale, witte of lichtgroene plekken 

 te zien, die eigenlijk een plek zijn, maar door den 5 den meel- 

 draad is deze in 2 en gedeeld. Dit zijn tegelijk de toegangen naar den 

 honig, die door den vleezigen voet van het vruchtbeginsel wordt afge- 

 scheiden en in de buis beneden geborgen wordt. 



De bloemen worden door vele insecten (wel een 70-tal soorten zijn be- 

 kend), vooral bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders bezocht. Daar- 

 onder zijn er 2, nl. Osmia adunca en O. caementaria, die bijna alleen 

 Echiumbloemen bezoeken. De bloemen vallen dan ook door hare kleur 

 sterk in het oog. Zij zijn protrandisch en hierdoor en door den hoogen 

 stand van den stempel geheel ingericht voor kruisbestuiving. Zelfs vindt 

 men planten met kleinere, geheel vrouwelijke bloemen, bij welke de helm- 

 knopjes slechts rudimentaire stuifmeelkorrels bevatten. 



Al de bezoekende insecten kunnen kruisbestuiving bewerken, hoe sterk 

 zij ook in grootte verschillen, in de bloemen 

 (fig. 115) staat het nauwste deel der bloem- 

 kroon, dat den honig bevat, schuin naar 

 boven, aan zijn binnenwand zijn op 4 mM 

 van beneden af de verbreede onderste ein- 

 den der 5 helmdraden vastgegroeid. Dan 

 verwijdt zich de bloemkroon plotseling, zoo- 

 dat ook de grootste hommels gemakkelijk 

 met hun kop en een deel van hun borst- 

 stuk, kleine geheel in de bloemen plaats 

 vinden. Vier der meeldraden staan dicht 

 tegen den onderwand der bloemkroon hori- 

 zontaal naast elkaar, daaraan klemmen zich 

 de insecten vast, daar zij buiten de bloem- 

 kroon uitsteken. De vijfde en bovenste 

 meeldraad buigt zich dadelijk van zijn in- 

 plantingplaats naar beneden en verdeelt daardoor den toegang tot den honig 

 in 2 deelen (zie boven) en reikt verder slechts tot aan den ingang 

 der bloem. Daar alle meeldraden hunne toppen iets naar boven buigen 

 en de helmknopjes, die dadelijk als de bloem opengaat, openspringen, 



Echium vulgare 

 Fig. 116. 



1 Oudere bloem van ter zijde gezien , 

 2 Dwarsdoorsnede der bloem aan den 

 voet. 



k kelkslippen, bl bloemkroon, m meel- 

 draden , st stijl, h toegangen tot den 

 honig. 



