94 



— BORAGINACEAE. — 



FAMILIE 92. 



hunne met stuifmeel bedekte zijde naar boven keeren , kan geen insect 

 zich op de bloem neerzetten zonder aan zijne onderzijde stuifmeel te ont- 

 vangen. De grootere hommels steunen daarbij met de onderzijde van hunne 

 borst, de kleinere met de onderzijde van hun achterlijf op de langere meel- 

 draden, terwijl de nog kleinere bijen hunne onderzijde althans met de in 

 het midden van den ingang der bloem staanden vijfden meeldraad in aan- 

 raking doen komen. De stijl loopt tusschen de meeldraden door, hij is bij 

 het opengaan der bloem nog zoo kort, dat hij nauwelijks den ingang der 

 bloem bereikt, doch later steekt hij er een heel eind uit, buigt zijn top 

 iets naar boven en nu komen de insecten daarop aanvliegen en bewerken 

 dus, als zij uit jongere bloemen komen, kruisbestuiving. De meeste be- 

 zoekers is het om honig te doen, doch de wijfjes der buikverzamelaars 

 onder de bijen nemen aan den buikborstel ook regelmatig stuifmeel mede. 

 Voor hen zijn deze bloemen dan ook bijzonder geschikt, de straks genoemde 

 Osmiasoorten behooren er dan ook toe. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op droge, steenachtige plaatsen voor. Bij ons is zij vrij algemeen, vooral 



in de duinen en op hoogen zandgrond. 



Volksnamen. Behalve slangenkruid is op Wal- 

 cheren de naam slangenkop in gebruik. 



E. caly'cinum l ) Viv. Grootkelk-slangenk ruid 

 (fig. 117). 



Deze stekelige plant heeft uitgespreide of opstijgende, niet 

 of weinig vertakte stengels, die uitstaand behaard zijn. De 

 bladen (fig. 117) zijn ruw behaard, 1-nervig, de onderste zijn 

 omgekeerd eirond-langwerpig, stomp, gesteeld, de bovenste 

 langwerpig, zittend, aan den voet versmald. 



De bloemen (fig. 117) zijn blauw* klein (10-12 mM lang), 

 gesteeld, uitstaand. De kelk vergroot zich na den bloei en 

 heeft langwerpig-lancetvormige, bijna bladachtig wordende 

 slippen. De bloemkroon is buis-kegelvormig, aan den top 

 weinig verbreed, behaard en steekt vaak weinig buiten den 

 kelk uit. De meeldraden en stijl zijn ingesloten. De vruchtjes 

 (fig. 117) zijn 3 mM groot, ruw knobbelig. O. 1,5-4 dM. Maart— Mei. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort thuis in het gebied der Mid- 

 dellandsche Zee, doch is bij ons eenmaal gevonden in een klaverveld bij Apeldoorn, dat 

 bemest was met afval van sumac, van Palermo afkomstig. 



Echium calycinum 

 Fig. 117. 



12. Pulmonaria -) Tm. Longkruid. 



Kelk buis-klokvormig, 5-kantig, 5-spletig met rechtopstaande, spitse 

 lobben. Bloemkroon trechtervormig, zonder schubben aan de keel maar 

 met 5 bundels haren, die afwisselend met de meeldraden staan en verder 

 met 5 afgeronde lobben. Meeldraden ingesloten, bij den kortstijligen vorm 

 aan de keel der bloemkroon ingeplant, bij den langstijligen op het midden 

 der bloemkroonbuis. Stijl iets 2-lobbig. Deelvruchtjes glad, glanzend, 

 tolvormig, met een smallen, nauwelijks uitgeholden voet zittend. 



Bloemen vrij groot, eerst rood, later violet of blauw, in 1 of weinige 

 armbloemige, eerst dichte, met schutbladen bezette, ongevorkte bijschermen 

 zittend. De bloemkronen van den langstijligen vorm zijn vaak grooter dan. 

 die bij den kortstijligen. 



l ) calycinum = kelkdragend. 



2) van pulmo: long (waarom zie blz. 95). 



