FAMILIE 92. — BORAQINACEAE. — 95 



Bladen vaak wil gevlekt, de wortelbladen langgesteeld , de stengelbladen 



zittend of half Stengelomvattend. Overblijvende, behaarde planten met 

 vertakten wortelstok met lange, dikke wortels, in den zomer naar boven 

 met bladen bezet. 

 In het volgend voorjaar verlengt zich de top tot een bloemdragenden 



stengel, ook komen nit de oksels der bovenste bladen zijdelingsche bloem- 

 stengels te voorschijn. Deze sterven alle na het rijpen tier vruchten af 

 met het deel van tien wortelstok, dat ze draagt, intusschen zijn echter uit 

 de oksels der onderste, vaak anders gevormde bladen van den wortelstok 

 zijtakken gekomen, waardoor de plant kan overblijven. 



Biologische bijzonderheden. Evenals dit bij vele in het voorjaar bloeiende 

 planten het geval is, zijn ook bij de soorten van dit geslacht de bladen in 

 den bloeitijd nog klein en ontwikkelen zij zich later eerst tot de volle 

 grootte, zoodat hunne werkzaamheid in verband met de opneming van 

 voedsel eerst dan krachtig wordt. Dit voedsel wordt natuurlijk opgehoopt 

 in den wortelstok en dient in het volgend voorjaar om spoedig een bloem- 

 stengel met bloemen te vormen. 



Verklaring van den naam. De leer, dat God alle gewassen, die voor 

 den zieken mensch een geneesmiddel kunnen zijn, door een bijzonder teeken, 

 een signatura rerum, onderscheiden had, gold in de Middeleeuwen vrij 

 algemeen. 



Tal van nu nog in gebruik zijnde namen niet alleen, maar zelfs het 

 gebruik als geneesmiddel zijn soms nog uit dien tijd overgebleven. 



Voorbeelden hiervan zijn er vele. 



Chelidonium majus werd om haar geel melksap tegen geelzucht gebruikt. 

 Echium vulgare deed in haar bloem (zie aldaar) aan een slangenkop denken , 

 was dus goed tegen slangenbeten. Van Hepatica triloba gelijken de bladen 

 in vorm wat op een lever, daarom was de plant een goed middel tegen 

 leverkwalen. Cynoglossum werd om den muizengeur gebruikt om muizen 

 buiten de huizen te houden. Aegopodium Podagraria (nu nog flerecyn- = 

 podagrakruid genoemd) werd om den snel groeienden wortelstok, waardoor 

 de plant zich even snel verspreidt als het podraga in het lichaam, als 

 middel daartegen aangewend. Anagallis arvensis heeft een witte doosvrucht, 

 zoo rond als een schedel, was daarom een uitstekend middel tegen hersen- 

 ziekten. Lithospermum (steenzaad) heet zoo, omdat de vruchten op steentjes 

 gelijken, de plant was een middel tegen niersteenen. Bij Scabiosa vertoont 

 de kelk bij rijpheid kleine schubbetjes en omdat bij schurft ook schubben 

 op de huid ontstaan, was de plant een geneesmiddel voor die ziekte. 

 Urticasoorten steken en helpen daarom tegen steken in het lijf. Bij Sym- 

 phytum loopen de bladen een eind langs den stengel af, dus moest het 

 kruid beenbreuken genezen. Pulmonaria werd om hare gevlekte bladen, 

 die iets vertoonen van den groveren bouw der longen, tegen longtering 

 aangewend enz. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Pulmonaria. 



A. Wortelbladen breed, plotseling aan den voet in een bladsteel samengetrokken, die 

 even lang is als de bladschijf, welke hoogstens 2 a 3 maal zoo lang als breed is. 

 Volwassen wortelbladen met min of meer hartvormigen voet. Stengelbladen iets af- 

 loopend. Deelvruchtjes spits eirond P. officinalis blz. 96. 



B. Wortelbladen lang, geleidelijk aan den voet versmald, in een steel overgaand, die 

 korter is dan de schijf. Volwassen wortelbladen lancet- of Iijn-lancetvormig, 7 a 10 



