116 



— SOLANACEAE. 



FAMILIE 93. 



Atropa Belladonna 



Fig. 143. 



a bloem, b doorsnede der bloem, D vrucht. 



met 5 eironde, spitse slippen, die na den bloeitijd weinig in grootte toe- 

 nemen. Hij is eerst klokvormig, ten slotte stervormig, onder de vrucht uit- 

 gespreid. De bloemkroon is vuil roodbruin, aan den voet geelbruin, iets 



behaard , buis-klokvormig met 5-spletigen 

 zoom en vrij spitse slippen. De 5 meel- 

 draden zijn ongelijk, ingesloten, met niet 

 samenneigende helmknopjes, die zich 

 overlangs openenden na het stuiven terug- 

 geslagen zijn. De helmdraden zijn aan 

 den voet verbreed , behaard. De vrucht 

 is een 2-hokkige, bolronde, glanzende, 

 zwarte bes met violet sap, zoo groot als 

 een kers, korter dan de kelk. 2\.. 6-15 

 dM. Juni — Augustus. 



De plant bevat het door zijn pupil- 

 verwijdende werking bekende alkaloïd 

 atropine. Het is een der gevaarlijkste 

 giftplanten, omdat 1° de fraaie, zoetachtig 

 wrang smakende bessen vaak kinderen verlokken om ze te eten, 2° in de 

 dorpen, waar deze plant misschien reeds lang voorkomt, zij als genees- 

 krachtig wordt beschouwd en het inwendige gebruik der vrucht heeft dan 

 ook vaak vergiftiging bewerkt. 



Biologische bijzonderheden. Terwijl het loof der plant voor grootere, 

 weidende dieren vergift is, is het voor het kleine kevertje, Haltica Atropae, 

 het hoofdvoedsel. De larven vreten vaak tal van gaten in de bladen. 



De bloemen sluiten zich niet, doch, terwijl de knoppen rechtopstaan, 

 gaan de bloemen door kromming der bloemstelen hangen en blijven zoo 

 gedurende den geheelen bloeitijd. Daardoor is het stuifmeel tegen regen 

 beschut, terwijl honigroovers niet bij den honig kunnen komen door de 

 haren aan den voet der meeldraden. 



Merkwaardig is hier (en ook bij Hyoscyamus en Scopolia) de plaatsver- 

 andering, die de helmknopjes en de stempels ondergaan. Bij het opengaan 

 der bloem staat de stempel dicht bij den ingang in het midden. Nu zijn 

 de helmknopjes nog gesloten en liggen de meeldraden tegen den binnen- 

 wand der bloemkroon. Na eenigen tijd buigt de stijl zich zijwaarts en gaat 

 nu tegen den binnenwand der bloemkroon liggen, doch nu staan de helm- 

 knopjes in het midden van den ingang der bloem en zijn met stuifmeel 

 bedekt. Daardoor is natuurlijk de kans op kruisbestuiving zeer groot. 



Hoewel de vruchten voor den mensch zeer vergiftig zijn, worden zij toch 

 gaarne door lijsters gegeten en zoo de zaden verspreid. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en 

 Zuid-Europa in bosschen en heggen voor. Bij ons is zij wel gekweekt en 

 eenige malen verwilderd gevonden. Op het loss in Zuid-Limburg komt zij 

 nog al voor. Misschien staat zij daar wel op een natuurlijke standplaats. 



Volksnamen. In Noord-Overijsel heet de plant dolkruid, in Twente, 

 Salland en de Graafschap Zutphen doodkruid en henneblöme, in Utrecht, 

 de Duinstreek en op Walcheren wolfskers en in Noord-Limburg bella- 

 donna. 



