FAMILIE 94. — SCROPHULARIACEAE. — 125 



den top af en valt op hel onderste deel van een grooter, lager gelegen 

 blad en wordt dus naar den stengel geleid. 



De bloemen vallen flink in het oog door hare kleur en haar vereenigd 

 zijn tot groote bloeiwijzen. Bij die soorten, waarbij de kleur der haren op 

 de meeldraden een andere is dan die der bloemkroon, werkt dit verschil 

 ook nog mede om de bloemen nog meer te doen opvallen. Die haren 

 hebben trouwens ook beteekenis voor de insecten, omdat zij er zich aan 

 vasthouden, terwijl zij stuifmeel verzamelen en ook worden zij door kleine 

 insecten uitgezogen. 



Meestal wordt in de bloemen geen honig afgescheiden, soms een weinig 

 aan de binnenzijde der kroonbladen. 



De bloemkroon heeft een korte buis en staat verder geheel open. De 

 vrij uitstekende meeldraden en stijl kunnen door de insecten op willekeurige 

 plaatsen aangeraakt worden. Meestal echter wordt eerst de stempel en 

 daarna worden de helmknopjes aangeraakt, zoodat de bijen en vliegen, 

 die de bloemen bezoeken , meestal kruisbestuiving bewerken. 



Opmerking bij het verzamelen. Aangezien de bouw der meeldraden tot 

 onderscheiding der soorten van groot belang is, is het wenschelijk behalve 

 een volledig exemplaar ook een uitgespreide bloemkroon te drogen. 



Tabel tot het determineer en der soorten van het geslacht Verbase um. 



A. Bloemen in aarvormig gerangschikte 3-bloemige bijschennen, uit wier schutblad en ook 

 ten deele uit de schutblaadjes zich nog meer zijbloemen of bloemtakken ontwikkelen, 

 zoodat een min of meer dichte, aarvormige bloeiwijze ontstaat. Doosvrucht eirond. 

 (De bloemen der geheele bloeiwijze ontluiken van beneden naar boven. Daar iedere 

 middenbloem van een bijscherm vroeger dan de zijbloemen bloeit en deze weer vroeger 

 dan de bloemen aan de zijtakjes zich ontwikkelen, zijn er meestal op verschillende 

 hoogte te gelijk open bloemen). 



a. Bloeiwijze dicht. Bloemstelen tijdens den bloei zeer kort. Planten door sterharen 

 dicht geelachtig- of grijswollig viltig. 



aa. Helmdraden met violette wol bezet. Wortelbladen en onderste stengelbladen 

 golfsgewijs ingesneden of vinspletig, de hoogere gekarteld, met hartvormigen 



voet zittend V. sinuatnm blz. 131. 



bb. Achterste meeldraden met witte wol bekleed, de 2 voorste, langere, kaal of 



bijna kaal, hunne helmknopjes scheef aangehecht, min of meer afloopend. 



aaa. Bloemkroon verdiept, de 2 langere helmdraden 4 maal zoolang als 



hunne kort afloopende helmknopjes. Stempel knopvormig, niet afloopend. 



Bladen aan weerszijden wollig viltig, de middelste en hoogere spits, tot 



aan het naastvolgende blad afloopend V. Thapsus blz. 126. 



bbb. Bloemkroon vlak, de 2 langere helmdraden U/2 tot 2 maal zoo lang als 

 hunne lang afloopende helmknopjes. Stempel langs den stijl afloopend. 

 il- Bladen langwerpig-elliptisch, de middelste en bovenste tot het vol- 

 gende blad afloopend V. thapsit'ornie blz. 127. 



p. Bladen eirond, de middelste langwerpig-eirond , deze en de bovenste 

 kort afloopend V. phlowoides blz. 128. 



b. Bloeiwijze iets los. Bloemstelen tijdens den bloei dubbel zoolang als de kelk. 

 Alle meeldraden wollig. Helmknopjes tamelijk gelijk, niervormig. Bladen niet 

 afloopend, gekarteld of sterker ingesneden, van boven verspreid behaard, van 

 onderen dunviltig. Bloemen vrij groot. 



aa. Helmdraden met witte wol bezet. Stengel naar boven, evenals de takken 

 scherpkantig, meest tal van pluimvormig staande bloeiwijzen dragend. Onderste 



bladen in een steel versmald V. Lychnitis blz. 129. 



bb. Helmdraden met violette wol bezet. 



aaa. Trossen slank, soms pluimvormig. Bladen langwerpig-eirond, de 

 onderste gesteeki, met hartvormigen voet, van onderen dunviltig. 



V. nisrrum blz. 129. 



