FAMILIE 94. 



SCROPHULARIACEAE. — 



127 



helmdraden, de 2 langste echter minstens 3-4 maal zoo lang als hunne 

 kort afloopende helmknopjes, met onbehaarde of iets behaarde helmdraden. 

 De helmknopjes zijn niervormig, scheef ingeplant. De stempel is knop- 

 vormig. De doosvrucht is ovaal (fig. 150). ©O- 3-18 dM. Juli— October. 

 De var. ,3. elongdtum ') (V. elongatum Willd.) heeft witte bloemen. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen zijn proterogynisch en de stijl 

 staat in de geopende bloem zoodanig, dat de stempel door de naar den 

 voet der bloem gaande insecten moet worden aangeraakt. Zoo wordt 

 kruisbestuiving verkregen, als de insecten uit oudere bloemen naar jongere 

 vliegen. Als zich later de helmknopjes openen, heeft zich de stijl naar 

 beneden of naar een der zijden gebogen, zoodat nu noch door insecten, 

 noch door direkte aanraking zelfbestuiving mogelijk is. Eerst tegen het 

 einde van den bloei buigt hij zich weer naar boven tot in den oorspron- 

 kelijken stand en nu drukt hij tegen de nog steeds stuifmeel bevattende 

 helmknopjes en wordt zoo nog zelfbestuiving bewerkt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op onbebouwde 

 plaatsen in geheel Europa voor en is bij ons vrij algemeen op hoogen 

 zandgrond , in de duinen , ook aan wegen en dijken. De var. |3. is bij 

 Oosterbeek gevonden. 



De zaden worden in Rusland en in Spanje gebruikt om visschen te be- 

 dwelmen. In Spanje is dit gebruik zoo algemeen, dat het visschen door ver- 

 giftiging van het water embarbascar heet. 



Volksnamen. In Friesland heet de 

 plant kattestaart, in Groningen zachtlap, 

 op verscheiden plaatsen aronsstaf en 

 koningskaars, bij Zwolle koningskande- 

 laar, in Zuid-Holland fluweelen bladen, 

 op Walcheren nachtkaars, in Zuid-Lim- ^ 

 burg kaars. 



V. thapsifórme -) Schrad. (V. Thapsus Fl. 

 Leid.). Stal kaars (fig. 151). 



Deze plant is meest krachtiger dan V. 

 Thapsus. Uit den spilvormigen penwor- 

 tel komt een krachtige, ronde, door de 

 afloopende bladen gevleugelde, geel- of 

 witachtig groene of wel geelwitte stengel. 

 De bladen zijn langwerpig-elliptisch, ge- 

 karteld, de middelste en hoogste loopen 

 tot het volgende blad af, de onderste 

 zijn kortgesteeld, alle zijn groenachtig 

 wit door dichte sterharen (fig. 152). 



De schutbladen zijn langer, doch de 

 bloemstelen korter dan de kelk. 



De bloemen staan alleen of in bundels 

 van 2-4. De bloemkroon is stervormig, 

 dubbel zoo groot als en lichter geel dan bij 

 V. Thapsus, zelden wit. Overigens komt g 

 zij vrij wel met V. Thapsus overeen. 00 



Verbascum thapsifórme 

 Fig. 151. 



ƒ kortere meeldraden, 2 langere meel- 

 draden, 3 stamper, 4 stempel, 5 vruchtbe- 

 ginsel in doorsnede, 6' vrucht, 7 zaad. 



3-18 dM. Juli-October. 



') elongatum = verlengd. 



-) thapsifórme = toortsvormig. 



