128 



SCROPHULARIACEAE. — 



FAMILIE 94. 



Sterhaarbekleeding bij Verbascum 



thapsiforme 



Fig. 152. 



De var. p. cuspiddtum ] ) (V. cuspidatum Schrad.) heeft lang toegespitste 

 bovenste bladen en schutbladen. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen bevatten geen honig. De in- 

 secten vliegen op de onderste bloemkroonslip, 

 die wel circa 2 cM breed en grooter is dan 

 de 4 andere en in het midden verdiept is. 

 De 3 bovenste meeldraden staan iets naar 

 boven gebogen , de 2 onderste steken circa 



4 mM verder uit de bloem en springen naar 

 de zijde van den stijl open. Deze staat in de 

 bijna vertikaal staande bloem lager dan de 



5 meeldraden. Zijn iets naar boven gebogen 

 stempel steekt circa 4 mM boven de onderste 

 meeldraad uit, zoodat grootere insecten dezen 

 eerst aanraken en zoo kruisbestuiving bewer- 

 ken. Daartoe werkt ook het eenigszins pro- 

 terogynisch zijn der bloem mede. Valt de 



bloemkroon af, dan kan nog zelfbestuiving plaats hebben , doordat de stempel 

 strijkt langs de met stuifmeel bedekte haren der helmdraden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op dezelfde plaatsen als V. Thapsus voor, doch ook in bosschen en is bij 

 ons vrij zeldzaam. Ook de var. p. is vrij zeldzaam gevonden. 



Volksnaam. In Utrecht en op Walcheren heet de plant koningtoorts. 



V. phlomoides '-') L. Windbloemtoorts (fig. 153). 



Deze plant is wit- of geelachtig viltig. Zij heeft een krachtigen, meest 



onvertakten stengel. De bladen zijn eirond , 

 zwak gekarteld, de middelste langwerpig-eirond, 

 deze en de bovenste kort afloopend, zij zijn 

 zelden alle langwerpig-lancetvormig. 



De bloemen zijn groot (25-45 mM breed), levendig 

 geel en staan in bundels van 2-4, vrij ver uiteen 

 aan den voet der aar. De schutbladen zijn smal 

 lijnvormig, langer dan de kelk, de bloemsteeltjes 

 zijn echter korter dan deze. De bloemkroon is 

 ster- of ster-trechtervormig, met vlakken of bijna 

 vlakken zoom. De helmknopjes der 2 lange 

 meeldraden zijn groot, zijdelings ingeplant, 2 a 

 3 maal zoo kort als de draden. De stempel is 

 spatel-lancetvormig, meer lang dan breed en 

 loopt ver langs den stijl af. De doosvrucht is 



eirond, iets samengedrukt, stomp, overlangs gegroefd (fig. 153). De zaden 



zijn klein, omgekeerd eirond, overlangs gestreept, overdwars gerimpeld. 



©©. 6-12 dM. Juli, Augustus. De soort komt veel met V. Thapsus en 



V. thapsiforme overeen. 

 De var. p. nemorósum 3 ) Schrad. heeft langwerpig-lancetvormige , half 



afloopende bladen. 



Verbascum phlomoides 

 Fig. 153. 



*) cuspidatum = gespitst. -') phlomoides — phlomisachtig, wegens de gelijkenis 



op een Zuid-Europeesch geslacht der Labiatae nl. Phlomis. ;; ) nemorósum = bosch. 



