130 



— SCROPHULARIACEAE. 



FAMILIE 94. 



Verbascum nigrum 

 Fig. 155. 



een verlengde bloeiwijze aan den top, zelden ook nog zijstandige. De bladen 



zijn dofgroen, van boven bijna kaal, langwerpig-eirond, gekarteld, de 



onderste zijn gesteeld met een hartvormigen voet, de bovenste bijna zittend. 



De bloemen zijn vrij groot (circa 2 cM breed), en staan in vrij dicht 



opeenstaande kluwens, die tot een enkelvoudigen 

 slanken tros of pluim met korte, opgerichte tak- 

 ken zijn vereenigd. De bloemstelen zijn langer 

 dan de kleine kelk (3-4 mM). De bloemkroon 

 is stervormig, lichtgeel, aan den voet bloedrood 

 gevlekt, zelden wit en heeft een vlakken zoom. 

 De helmdraden zijn met purperkleurige wol be- 

 zet en dragen overdwars zittende knopjes (fig. 

 155). De stempel is halvemaanvormig. De vrucht 

 is klein, elliptisch, stomp, weinig langer dan de 

 kelk (fig. 155). De zaden zijn klein, eirond, 

 bruin. ij.. 6-12 dM. Juni— September. 



De variëteit p. thyrsoideum ') Prod. Ed. /heeft 

 dichter viltige bladen en een dichteren bloemtros. 

 Biologische bijzonderheden. Aan den voet der 

 stervormige bloemkroon zitten 5 bloedroode vlekken, die naar de plaatsen 

 tusschen de helmdraden wijzen, waar, al is het weinig, honig wordt afge- 

 scheiden. Er is dan ook een klein motje, n.1. Ephestia elutella, dat daarop 

 afkomt. Overigens biedt de bloem alleen stuifmeel, dat o. a. door hommels, 

 die dit, snel van bloem tot bloem vliegend, uit de dicht bijeenstaande, 

 uitstekende helmknopjes wegvegen , terwijl zij zich aan de helmdraden 

 vasthouden. Ook stuifmeeletende Syrphiden, b.v. Syritta pipiens en Rhingia 

 rostrata, komen naar de bloemen en bewerken eerst de haren der meeldraden. 

 Waarschijnlijk leveren deze hen, evenals bij Lysimachia, het materiaal om 

 het stuifmeel te doen kleven. 

 De bestuivingswijze komt overeen met die bij V. thapsiforme. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel 



Europa op onbebouwde plaatsen voor. Bij ons 

 is zij vrij algemeen langs wegen , in struikgewas 

 en op onbebouwden zandgrond. De var. S. 

 is bij Maastricht en misschien bij Weurt ge- 

 vonden. 



Volksnamen. In Twente en op Walcheren heet 

 de plant koningstoorts, in de Graafschap Zutphen 

 wolkruid. 



V. oriëntale 1 ') Bieb. (V. Chaixi :; ) Vill.) Oostersche 

 toorts (fig. 156). 



Deze plant is bedekt met een grijsachtig, kort, tenslotte 

 afvallend vilt. De stengel is weinig krachtig, cylindrisch, 

 rechtopstaand. De bladen zijn dofgroen, van boven be- 

 haard, van onderen vaak witviltig, gekarteld of ingesneden 

 getand. Zij worden naar boven kleiner. De onderste zijn 

 langwerpig, puntig, met een afgeknotte of in een langen 

 steel versmalde schijf, de bovenste zijn zittend. 

 De bloemen zijn geel met violette keel, vrij klein (15-20 mM), zij staan in hoopjes, die 

 vrij ver van elkaar staan, op teere , vrij uitgespreid staande takken, die een pyramidale 



Verbascum orieiitale 

 Fig. 15(3. 



') thyrsoideum = tuilachtig 



-) oriëntale = Oostersch. 



; ) Chaixi = Chaix'. 



