FAMILIE 94. 



— SCROPHULARIACEAE. — 



145 



Scrophularia alata 



a. Ehrharti 



Fig. 173. 



Volksnamen. Deze plant heet in Groningen rammelkorven, in Salland 

 varkenswronge , in de Graafschap Zutphen klierkruid , in het Oostelijk deel van 

 Noord-Brabant speenkruid, op Walcheren aambeiwortel en groot speenkruid. 



S. alata 1 ) Gil. Gevleugeld helm kruid (fig. 173 en 174). 



Bij deze plant is de wortelstok schuin, niet knolvormig. De stengel is 

 gevleugeld vierkant, vaak vertakt met rechtop- 

 staande takken, vaak hol. De bladen zijn lang- 

 werpig-eirond of eirond, aan den voet versmald 

 of afgerond, meest spits, scherp gezaagd, van 

 boven onbehaard. 



De bloemen staan in een pluim met uitgespreide 

 takken en hebben lancetvormige schutbladen. 

 De bloemstelen zijn 2 a 3 maal zoolang als de 

 kelk, klierachtig behaard. De kelk heeft bijna 

 cirkelronde, zeer stompe, breed vliezig gerande 

 slippen. De bloemkroon is 6-8 mM lang, groen- 

 achtig roodbruin, zij heeft een 2-spletige boven- 

 lip en een onderlip met 3 afgeronde tanden. Het 

 beginsel van den 5 den meeldraad is overdwars 

 langwerpig, in den steel versmald, boven iets 

 2-lobbig met uitstaande lobben. De stijl draagt een meest 2-lobbigen stempel. 

 De doosvrucht is eirond, toegespitst (fig. 173). De zaden zijn langwerpig, 6- 

 ribbig, zeer klein en bruin. 2[. 6-12 dM. Juli— September, soms tot October. 



De geur der plant is onaangenaam en herinnert eenigszins aan dien van 

 Chenopodium hybridum. 



Verschillende vormen zijn: 



a. Ehrharti-) Stev. (S. aquatica 3 ) Aut. n. L.) (fig. 173) met dekenmer- 

 ken boven genoemd. 



,5. Neésii^) (S. Neésii Wirtgen, S. Ehrharti Stev.). Bij deze plant is de 

 stengel lager dan bij *. en evenals de takken dunner. De takken zijn meer 

 afstaand dan bij «. De onderste bladen zijn 

 stomp en gekarteld , de middelste en bovenste 

 spits en scherp gezaagd. 



De bloemen zijn levendiger rood, alleen aan 

 den voet groenachtig. Het beginsel van den 

 5den meeldraad is bijna 3 maal zoo breed als 

 lang, van voren zwak uitgerand, naar achteren 

 afgeknot, plotseling in den steel overgaand. 



y. Balbisii^) (S. Balbisii Hornem. , S. aquatica 

 L.) (fig. 174). Hierbij zijn de stengel en de blad- 

 stelen breed gevleugeld. De bladen zijn eirond- 

 langwerpig met hartvormigen voet, aan den top 

 afgerond stomp, stomp gekarteld. De pluim is 

 los met schuin afstaande takken. De bloemen 

 zijn grooter dan bij 2., purperbruin, alleen aan 

 den voet groen. De kelkslippen zijn rondachtig, 

 zeer stomp, breed vliezig gerand. Het beginsel van den 5 den meeldraad is 

 rondachtig-niervormig, nauwelijks uitgerand. 



Scrcphularia alata 



y. Balbisii 



Fig. 174. 



') alata = gevleugeld. 

 *) Neesii = Nees'. 

 Heukels , Flora. III. 



-') Ehrharti = Ehrhart's. 

 : >) Balbisii = Balbis'. 



:! ) aquatica = water. 



10 



