152 — SCROPHULARIACEAE. — FAMILIE 94. 



vormig met onregelmatigen, 4-5-lobbigen zoom, de bovenste slip is de 

 grootste, de tegenoverstaande de kleinste, de 2 zijslippen zijn gelijk. Buis 

 der bloemkroon zelden wat verlengd. Meeldraden 2, uit de bloemkroon 

 stekend en aan den voet der bovenste slip ingeplant, met 2-hokkige helm- 

 knopjes met gescheiden hokjes, zonder stekel aan den voet. Stijl draad- 

 vormig met een knopvormigen stempel. Doosvrucht ovaal of omgekeerd 

 hartvormig, zijdelings samengedrukt of opgezwollen, 2-hokkig, ieder hokje 

 is 2- of meerzadig. Vrucht met 2 kleppen door middendeeling der hokjes 

 openspringend. 



Bloemen blauw, zelden rosé of wit, klein of vrij klein en in de oksels 

 van gewone bladen of van schutbladen staand, en in 't laatste geval tot 

 trossen vereenigd. Bladen enkelvoudig, althans de onderste tegenover- 

 staand, zelden in meertallige kransen. Kruidachtige, weinig hooge planten. 

 De blauwe kleurstof der bloemkroon is bij verschillende soorten een schei- 

 kundig verschillende stof, want bij V. Chamaedrys wordt zij bij het drogen 

 meest wit, bij V. prostrata, Teucrium en austriaca roodachtig violet, bij 

 V. longifolia groenachtig, terwijl zij bij V. spicata blauw blijft. 



Biologische bijzonderheden. Over dag staan de bloemstelen rechtop, bij 

 regen en ook des nachts buigen zij zich, zoodat dan de bloemen naar 

 beneden staan en dus het stuifmeel tegen regen beschut is. 



In de bloemen wordt de honig door een schijf onder het vruchtbeginsel 

 afgescheiden en in het onderste deel der kroonbuis bewaard. 



De grootbloemige soorten zijn meest homogaam of ook proterogynisch. 

 Zij worden vooral door zweefvliegen bestoven, die de meeldraden en den 

 langen stijl gebruiken om op aan te vliegen en zich op neer te zetten. Bij 

 de soorten, wier bloemen dichte bloeiwijzen vormen, zijn de bloemen vrij 

 sterk proterogynisch en de stempels der bloemen , die het eerst opengaan 

 worden bestoven door stuifmeel van andere planten. Dit duurt een paar 

 dagen. In dien tijd hebben zich de meeldraden der eerst opengegane 

 bloemen verlengd en de helmknopjes zijn geschoven op de plaats, waar 

 eerst de stempel stond en nu springen de hokjes open. Korten tijd hier- 

 voor heeft zich de stijl knievormig naar beneden gebogen, zoodat de stempel 

 niet in aanraking kan komen met het stuifmeel uit die knopjes. Eerst als 

 dit stuifmeel weg is gevoerd, strekt zich de stijl weer. In eenzelfde bloei- 

 wijze zullen dus eenige dagen, nadat het bloeien is begonnen, bloemen in 

 alle stadiën van ontwikkeling worden aangetroffen, beneden met rechtuit- 

 staande stijlen, waarop nu stuifmeel uit hoogere bloemen kan vallen, dus 

 geitonogamie bewerkt wordt. 



Zie verder over de bestuiving der soorten met grootere bloemen, vooral 

 bij V. Chamaedrys. 



De zaden hebben een vliezigen zoom, zijn dus op verspreiding door den 

 wind aangewezen. 



Volksnamen. Behalve eereprijs en gamander worden ook de namen 

 donderbloempje (Friesland), putenoogjes (Walcheren), duist (Zuid-Beveland) 

 en hoenderdarm (Zeeuwsch-Vlaanderen) gebruikt. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Veronica. 



A. Bloemen in de oksels van schutbladen, de bloeiwijze scherp van de bebladerde plant 

 afgescheiden, meest gesteelde trossen vormend. Planten overblijvend. Bloemen vrij 

 groot. Zaden plat convex. 

 a. Trossen alle okselstandig. Bladen alle tegenoverstaand. Bloemkroonbuis zeer kort. 



