166 



SCROPHULARIACEAE. 



FAMILIE 94. 



De bloemen staan in eindelingsche, ijle en bebladerde trossen. De bloem- 

 stelen zijn langer dan de kelk, afstaand. De bovenste schutbladen zijn 

 vaak ongedeeld. De kelk is behaard en heeft 4 lancetvormige, ongelijke 

 slippen. De bloemkroon is korter dan de kelk, vrij groot, donkerblauw. 

 De stijl is 1 mM lang en steekt boven de insnijding der doosvrucht uit. 

 De doosvrucht (fig. 200) is rondachtig. iets stomphoekig ingesneden, aan 

 den voet opgezwollen, boven samengedrukt, 5-6 mM breed, korter dan de 

 kelk, klierachtig behaard. De vruchtstelen zijn opgericht, langer dan de 

 kelk en de schutbladen. 0. 2,5 mM-15 cM. Maart— Juni. 



Deze plant riekt eenigszins aromatisch. Zij wordt bij het drogen zwart. 

 Zij is met Erophila verna en Veronica hederaefolia de vroegstbloeiende 

 kruidachtige plant. 



Biologische bijzonderheid. De bloem is met het oog op de bestuiving 

 ingericht als bij V. serpyllifolia. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op steenachtige plaatsen voor. Zij is bij ons vrij algemeen in bouwland, 

 vooral op leemachtigen zandgrond. 



V. praécox ') All. Vroege eereprijs (fig. 201). 



Deze plant is klierachtig behaard. De meest rechtopstaande stengel is onvertakt of heeft 

 rechtopstaande takken. De bladen zijn donkergroen, kortgesteeld, rondachtig-eirond, stomp 



gekarteld, van onderen roodachtig, de onderste met hartvor- 

 migen voet , de stengelbladen zijn tegenoverstaand , kortgesteeld. 

 De bloemen staan in eindelingsche, ijle trossen. De schut- 

 bladen der bloemen zitten, zijn kleiner dan de bladen, de 

 bovenste zijn gaafrandig. De bloemstelen staan opgericht en 

 zijn nauwelijks langer dan de kelk en de schutbladen. De 

 kelk is behaard en draagt 4 langwerpige, ongelijke slippen. 

 De bloemkroon is donkerblauw, doch lichter dan van V. 

 triphyllos, zoodat de donkere strepen in het blauw sterker 

 uitkomen , zij is iets langer dan de kelk. De stijl is 2 mM 

 lang en steekt sterk uit. De doosvrucht (fig. 201) is ovaal, 

 meer lang dan breed (5 mMlang, 4mMbreed), opgezwollen, 

 iets langer dan de kelk, klierachtig behaard, iets ingesneden. 

 De zaden zijn bekkenvormig, dus aan de eene zijde gewelfd, 

 aan de andere verdiept. O. 2,5 mM-22 cM. April— Juni. 



De plant gelijkt wat op V. triphyllos, doch heeft ongedeelde 

 bladen. In het begin van den bloeitijd gelijkt zij veel op V. 

 opaca, agrestis, polita en hederaefolia, doch onderscheidt 

 zich van deze door den meest rechtopstaanden stengel en takken. Later herinnert zij in 

 haar uiterlijk meer aan V. arvensis, doch is er gemakkelijk van te onderscheiden door de 

 langere bloemstelen, de kortere en breedere schutbladen, vooral echter door de zaden. 



Biologische bijzonderheid. Evenals bij vele andere eenjarige gewassen, die reeds vroeg 

 in het voorjaar bij eene lage temperatuur groeien, b.v. bij Saxifraga tridactylites, zijn hier 

 ook de groeiende deelen vaak door anthocyaan rood gekleurd. Dit schijnt vooral beteekenis 

 te hebben om de in de plant dringende lichtstralen in warmte om te zelten. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa op kalkhoudende 

 gronden voor en is bij ons op bouwland bij Deventer, Terwolde en Gronsveld gevonden. 



V. Tournefórtii -) Gmel. (V. Buxbaümii ; ') Ten.). Groote eereprijs (fig. 202). 



Bij deze soorl is de stengel kort behaard of donzig, liggend of opstijgend. 

 De bladen zijn verspreid behaard, rondachtig- tot langwerpig-eirond, met 

 afgeknotten of hartvormigen voet, diep gekarteld-gezaagd, kort gesteeld, 

 de onderste staan tegenover elkaar, de overige verspreid. 



Veronica praecox 

 Fig. 201. 



') praecox = vroeg. -) Tournefórtii = Tournefort's. ■"■) Buxbaümii = Buxbaum's. 



