170 — SCROPHULARIACEAE. — FAMILIE 94. 



Volksnamen. In den Achterhoek van Gelderland heet de plant blauwe 

 muur, in Groningen donderbloempjes, op Walcheren endedarm en blauwe 

 oezemoeze, op Zuid-Beveland vogeldarm en op Walcheren, in Zuid-Limburg, 

 Zeeuwsch-VIaanderen en het Land van Hulst hoenderdarm. 



12. 3ïelampy'rum ') Tra. Zwartkoren. 



Kelk 4-tandig, buis-klokvormig met toegespitste tanden. Bloemkroon 

 2-lippig met cylindrische buis en meest niet geheel gesloten lippen. Bovenlip 

 min of meer helmvormig samengedrukt, gekield met naar buiten omgebogen 

 rand. Onderlip vlak, 3-spletig of -tandig met 2 knobbels aan de keel. 

 Meeldraden 4, tweemachtig, opstijgend. Helmhokjes aan den voet met 

 een stekeltje, kort behaard, aan het boven en ondereind iets gebaard. Stijl 

 draadvormig met gaven stempel. Doosvrucht samengedrukt, eirond, naar 

 boven versmald, glad. gekromd, tweehokkig, ieder hokje met 1-2 lang- 

 werpige zaden . door middendeeling der hokjes openspringend. 



Bloemen vrij groot, geel of rood, in eindelingsche aarvormige trossen, 

 in de oksels van schutbladen zittend. Bladen tegenoverstaand, de gewone 

 bladen gaafrandig, bijna zittend of kort gesteeld. Stengel rechtopstaand, 

 meest vert&kt. Eenjarige halfparasieten. 



De planten worden bij het drogen zwart. 



Biologische bijzonderheden. Evenals de geslachten Euphrasia, Alectoro- 

 lophus en Pedicularis bestaat ook dit geslacht uit zoog. halfparasieten. De 

 zaden zijn gelijk gebouwd aan die der niet parasitische planten, ook zijn 

 de planten groen en vormen gewone wortels. Zoo echter takken van deze 

 in aanraking komen met andere wortels, vormen zich op de aanrakings- 

 plaatsen vrij teere, soms bijna doorschijnende zuigwratjes. Bij Euphrasia 

 zijn dit kleine, ronde knoopjes, die alleen tegen de andere wortels aan- 

 liggen, zonder ze te omwallen en de zuigcellen van deze dringen bijna 

 niet in de voedsterplant. Bij Alectorolophus zijn ze bolrond, vrij groot (tot 

 3 inM toe), de rand omwalt den aangevallen wortel vaak meer dan half, 

 de zuigcellen zijn kort doch talrijk. Bij Melampyrum komt het hiermede 

 geheel overeen, doch hier omwalt de zuignap den wortel geheel en klemt 

 zich aan dezen zoo vast. dat hij er indringt en er een halfcirkelvormige 

 groef in vormt. 



Het schijnt dat al deze soorten weinig schade doen, want hoewel zij 

 gewoonlijk in groot aantal bijeengroeien , ziet men aan de planten, waarop 

 zij woekeren, bijna niet, dat zij er onder lijden. 



Terwijl al de genoemde geslachten eenjarig zijn, zijn de Pedicularissoorten 

 meest overblijvend. Daar zijn de zuigwratjes in vorm gelijk aan die bij 

 Rhinanthus, maar zij zijn slechts half zoo groot en zitten alleen dicht aan 

 den top der wortelvezels. Ook is hun aantal klein, meest is er slechts een 

 aan iederen wortel. Heeft nu in dit jaar de zuignap ergens tegen aan 

 gelegen, dan sterft in het najaar die wortel der voedsterplant en nu sterft 

 ook die zuignap, duch de wortel zelf groeit door en zoekt in het volgend 

 jaar weer een nieuwen wortel op, waartegen hij zich legt en éen nieuwe 

 zuignap vormt. Vandaar de lange wortels bij dit geslacht. Zij strekken 

 zich horizontaal uit (daar is de kans het grootst om voedsterwortels te 



') van het Grieksche melas: zwart en pyros: koren. Zwart slaat op de kleur der zaden 

 en koren op het groeien van M. arvense tusschen de tarwe. 



