172 



SCROPHULARIACEAE. — 



FAMILIE 94. 



sterk sprekende kleur hebben. Op deze wordt door extraflorale (buiten de 

 bloem zittende) honigkliertjes een honigachtige stof afgescheiden , waarop 

 mieren afkomen, die dan verder voor de plant dienstig zijn, doordat zij 

 tevens kleine diertjes opvreten, die ook op de plant voorkomen. 



De inrichting der bloemen met het oog op de bestuiving is als bij M. 

 pratense, doch daar bij M. arvense de kroonbuis 21 a 22 mM lang is en 

 daarvan het onderste deel, dat 8-9 mM lang is, rechtop staat en dan de 

 buis verder schuin naar boven gaat en daarbij naar beneden gebogen is, 

 is het voor hommels zoo gemakkelijk mogelijk om te zuigen. Verder is 

 nog een verschil met M. pratense, dat hier zich de onderlip naar boven 

 buigt en zich met hare randen los tegen de bovenlip legt, zoodat de toe- 

 gang tot de buis bijna afgeslotenis, waardoor het kleine insecten onmogelijk 

 is, bij den honig te komen. 



Blijft insectenbezoek uit, dan heeft er zelfbestuiving plaats op dezelfde 

 wijze als bij M. pratense. 



Hommels met korte slurven rooven soms honig, door een gat aan de 

 buitenzijde in de bloemkroon te bijten. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in Midden- 

 Europa voor op kalkhoudenden grond. Bij ons komt zij op bouwland op 

 klei- en gemengden grond voor en wel zeer plaatselijk, doch daar dan 



ook algemeen. 



Volksnamen. In Utrecht en aan den 

 Veluwezoom heet de plant wilde weit, 

 in Friesland paardebloemen, in Utrecht 

 dolik, aan den Veluwezoom, in Utrecht 

 en in Zuid-Limburg zwartkoren. 



M. pratense') L. (M. vulgatum-) Pers.) 

 Hengel (fig. 208). 



De plant is kaal of boven weinig 

 kortbehaard. Uit den penw.ortel komt 

 een rechtopgaande of aan den voet 

 iets scheef opstijgende stengel , die 

 teere, uitgespreide takken draagt. De 

 bladen zijn kortgesteeld, lancet- tot 

 lijn-lancetvormig, iets ruw. 



De bloemen zijn horizontaal afstaand 

 en staan 2 aan 2 bij elkaar, in zeer 

 ijle, eenzijdige, bebladerde, aarvor- 

 mige trossen. De schutbladen zijn 

 groen, lancetvormig, aan den voet 

 aan weerszijden meest met een of 

 meer priemvormige tanden , zij zijn 

 bijna zittend. De kelk is onbehaard 

 en heeft lijnvormige, opstijgende tanden, die korter zijn dan de halve 

 bloemkroonbuis. De bloemkroon is vrij groot (15-18 mM lang), geelwit, 

 naar voren donkerder, zelden hooggeel, nog zeldzamer is de bovenlip 

 purper gestreept. Zij is kleiner dan bij M. arvense, heeft een rechte buis, 

 een keel, die vaak niet geheel gesloten is en een sterk samengedrukte 



Melampyrum pratense 



Fig. 208. 



a bloem, b jonge bloem, c meeldraden, 



d bloem in doorsnede. 



') pratense = weide. 



-) vulgatum = gewoon. 



