176 



— SCROPHULARIACEAE. 



FAMILIE 94. 



Bloem van 



Pedicularis silvatica 



Fig. 212. 



samengedrukt, zoodat een hommel er alleen met het voorste, versmalde deel 

 van zijn kop in kan. De bovenlip is iets wijder, omsluit de helmknopjes, 

 doch de stempel treedt er, schuin naar beneden gericht, uit. De onderlip 

 sluit met haar voet de onderste 3-5 mM van de opening der bloem af, 

 terwijl haar slippen, waarop de insecten toevliegen , onsymmetrisch schuin 

 staan, zoodat de rechterlob wel 2-8 mM hooger dan de linker staat. Trekt 

 men de onderlip neer dan is de ingang der bloem als een 8-10 mM lange 

 spleet te zien, die geheel van den voet af tot 5 a 7 mM daarboven slechts 



1-2 mM wijd is, doch daarboven, circa 3 mM 

 onder den top, plotseling 4 mM wijd wordt, om 

 zich dan plotseling weer samen te trekken, zoodat 

 iets meer dan 1 mM onder het boveneinde de 2 

 slippen der bovenlip elkaar bijna aanraken en de 

 spleet dus verdeeld wordt in een zeer kleine bovenste 

 en eene langere onderste afdeeling. Uit die bovenste 

 afdeeling komt de stijl met den stempel te voorschijn. 

 De 4 helmknopjes vormen samen een geheel, 

 dat door de zijwanden der bovenlip bijeen wordt 

 gehouden. 



In het langere, onderste deel der spleet gaat de 

 hommelkop naar binnen, doch de randen van die 

 spleet zijn in het nauwste gedeelte sterk naar buiten 

 omgerold en de binnenrand is dicht met spitse uit- 

 steeksels bezet, terwijl de randen van het bovenste 



1 Bloem van achteren gezien, verwijde gedeelte glad zijn. 

 2 dwarsdoorsnede der bloem- . . , ... .1 ■• j„ 1 :i.' 



kroon bij c in /. Aan iedere zijde der bovenlip is aan de buiten- 



ond^K^SsT^lfn- vlakte een roodachtig gekleurde, harde lijst te zien 

 gang der bloem, tot waar de (fj g- 212//) , die aan het onderste einde der verwijde 



onderlip aangedrukt is, cl om- x ° ' . , . 



gerolde, met stekels bezette plaats begint en vandaar onder een scherpen hoek 



rand van den ingang der bloem, , „ u „ „ i^^„t 



e wijdste plaats van den ingang naar onderen en achteren loopt. 



nun b kop m en snuft "sSe^/bo- Komt nu een nommel met uitgestoken slurf aan- 



venüp, die de heimknopj'es om- gevlogen, dan gaat de laatste natuurlijk in het 



sluit, g afhangende slippen van ..,,,,,, , . / , • . •• 



deze, h harde lijst van den zij- wijdste deel der spleet naar binnen (daar het smalle 



wand der bloemkroon. ded ^ de spüse uitsteekse l s j s bezet ) en gaat 



dan, terwijl de bovenzijde van den kop langs den stempel strijkt (die 

 slechts 2 mM boven het wijdste deel der opening staat), op de onderlip 

 zitten. Het dier omvat met de voorpooten het onderste deel der onderlip, 

 met het middelste paar het achterste deel der kroonbuis op de hoogte der 

 onderlip, terwijl het achterste paar op lager staande bladen of bloemen 

 steunt. Nu steekt hij ook den kop schuin (door den schuinschen stand der 

 onderlip gedwongen) in het wijdste deel van den ingang (de kop is 5 mM 

 breed en 2 1 .,-3 mM hoog, terwijl de ingang 4 mM breed is, zoodat hij er 

 alleen in schuinsche richting in kan komen) en kan nu met den top der 

 slurf den honig bereiken, die door een verhevenheid ter zijde van het 

 vruchtbeginsel wordt afgescheiden. Nu gaan de stijve omgerolde rand der 

 bovenlip en de uit het bovenste punt van deze onder een scherpen hoek 

 uitgaande roodachtige lijst diensten bewijzen. Zij omsluiten nl. aan weers- 

 zijden een scherp driehoekige, naar boven uiteenwijkende vlakte, die door 

 den hommelkop niet kromgebogen kan worden, nraar wel kan die kop ze 

 verder uiteen doen wijken. Dit gebeurt dan ook. Daardoor komen de 

 punten aan weerszijden van de plaats, waar de ingang het wijdst is, al 



