178 — SCROPHULARIACEAE. — FAMILIE 94. 



Biologische bijzonderheden. Bij deze soort staat de bloemkroon bijna 

 horizontaal. De buis is slechts 10-11 mM lang, zoodat een slurflengte van 

 8-9 mM al voldoende is, als het insect den kop naar binnen steekt. 



Bijzondere inrichtingen om het zijdelings uitstrooien van het stuifmeel te 

 voorkomen, ontbreken hier, doch zij zijn ook niet noodig, daar de kop 

 van den hommel zoo dicht onder de helmknopjes komt, dat ervan zelf van 

 zijwaarts weggaan geen sprake is. Overigens komt de inrichting dezer bloem 

 in hoofdzaken overeen met die van P. silvatica. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in moerassige 

 weilanden en op veengrond in geheel Europa voor en is bij ons algemeen. 



Volksnamen. In Friesland en in Noord-Overijsel heet de plant luiskruid, 

 in Drente bruine ratel en in het Oostelijk deel dier provincie horte, in 

 Salland ijzerbloem, op de Noord-Veluwe en in de Graafschap Zutphen 

 fistelkruid, in Utrecht en Salland roode horde, in den Achterhoek van Gel- 

 derland en in West-Friesland ijzerhorde , in Utrecht en West-Friesland 

 moeraskartelblad , in Zuid-Holland roode schartelen en hardijzer. 



14. Alectórolophus ) Halier (Rhinanthus -) L.). Ratelaar. 



Kelk 4-tandig, netaderig, buikig opgezwollen, samengedrukt, later zich 

 vergrootend. Bloemkroon 2-lippig, met duidelijke, rechte of iets gebogen 

 buis, grijnzend. Bovenlip min of meer helmvormig, samengedrukt, onder 

 den top met 2 onbehaarde en bijzonder gekleurde tanden , onderlip uitge- 

 spreid, 3-spletig of -tandig. Meeldraden 4, tweemachtig, opstijgend, met 

 2-hokkige, behaarde helmknopjes, zonder stekels en onder de bovenlip 

 verborgen. Stijl draadvormig met knopvormigen stempel. Vrucht een vlie- 

 zige, sterk samengedrukte, bijna cirkelronde doosvrucht, die aan den fop 

 is toegespitst, met 2 veelzadige hokjes, met 2 kleppen, door middendeeling 

 der hokjes openspringend. Zaden groot, vlak, niervormig, gevleugeld, 

 zijdelings aangehecht. 



Bloemen vrij groot, geel, zittend of bijna zittend , in eindelingsche, dichte 

 aren, die voorzien zijn van bladachtige, eironde, toegespitste, ingesneden, 

 gezaagde schutbladen. Bladen tegenoverstaand, zittend, met hartvormigen 

 voet, meest langwerpig-lancetvormig, gezaagd, aan den rand iets naar 

 beneden omgerold, ruw, van onderen vaak witachtig gevlekt. Stengel 

 rechtopstaand, vierhoekig, al of niet vertakt, onbehaard of naar boven iets 

 kortborstelig, vaak met donkere streepjes. Eenjarige halfparasiten. 



Bijna iedere soort van dit geslacht heeft een in Augustus en September 

 bloeiend herfstras, dat zich van het zomerras onderscheidt door sterkere 

 vertakking en door het voorkomen van 2 of meer paren bladen tusschen 

 de bovenste vertakking en de bloeiwijze. 



De planten worden bij het drogen zwart. 



Het zijn in bouw- en weiland schadelijke onkruiden , die in volwassen 

 toestand niet door het vee gegeten worden. 



Biologische bijzonderheden. De groeven in den stengel dienen tot ge- 

 leiding van het regenwater van de bladen naar beneden. 



') van het Grieksche alector: haan en lophos: kam. -) van het Giïeksche rhis, 



gen. rhinos: neus en anthos: bloem, hetgeen slaat op de bovenlip der bloemkroon, die als 

 een neus vooruitsteekt. 



