FAMILIK 94. 



SCWH'HULAWACEAE. - 



179 



De vliezige, opgeblazen vruchtkelk wordt door zijne groote oppervlakte 

 sterk door den wind heen en weer geschud (men hoort vaak de vrucht in 

 den kelk rammelen, hierop slaat de naam ratelaar), zoodat de zaden daar- 

 door uit de vrucht geschud worden. Deze zaden hebben een gevleugsdden 

 rand en worden dus door den wind verspreid. 



De bovenlip beschut in de mei de opening ter zijde gekeerde bloemen 

 het stuifmeel tegen regen. 



Aan de eene zijde van het vruchtbeginsel bevindt zich een vleezige lob, 

 die honig afscheidt, welke in de kroonbuis wordt bewaard. 



Over het halfparasitisch leven der planten, zie bij Melampyrum. 



Volksnamen. De namen ratelaar en ratelen worden het meest gebruikt. 

 In Friesland spreekt men van bargebloem en daar en ook op Terschelling 

 van rinkelbellen, in Friesland en Groningen van ratel, in Oost-Drente van 

 vlaskruid, in Noord-Overijsel van dauwnettel, in Groningen, Utrechten 

 Zuid-Holland van schartel, in Salland, Twente en het Oosten van Gelder- 

 land van horde en gele horde, in den Achterhoek van Gelderland, Utrecht 

 en op Schouwen van hanekam, bij Aalsmeer van leeuwebekjes en van 

 vinkjes, in West-Friesland van skratelen, op Texel van skater en ook van 

 haantjes en kukelhaantjes, op Schouwen van haantjes en hoentjes, in het 

 Oostelijk deel van Noord-Brabant van raai , op Walcheren van reutels en 

 op Zuid-Beveland van rammelaar. 



Tabel tot het deter mineeren der soorten van liet geslacht Alectorolophus. 



A. Schutbladen <jroen. Buis der bloemkroon recht, korter dan de kelk. Tanden der 

 bovenlip kort eirond . . A. minor blz. 179. 



B. Schutbladen bleeker. Buis der bloemkroon gekromd, meest evenlang als de kelk. 

 Lippen recht naar voren staand. Tanden der bovenlip langwerpig-eirond , lichtviolet. 



A. major blz. 180. 



A. minor 1 ) W. et Grab. (Rhinanthus minor Ehrh.) Kleine ratelaar 

 (fig. 214). 



De plant heeft een penwortel, waaruit een meest groene, kale of bijna 

 kale, al of niet vertakte, rechtopstaande, glanzende, vierkante stengel komt. 

 De bladen zijn langwerpig-lancetvormig of Iancet- 

 vormig, gekarteld-getand, zittend, iets stengelom- 

 vattend. 



De bloemen staan in eindelingsche aren aan den 

 stengel en de takken. Tusschen de bovenste ver- 

 takking en de bloeiwijze staan geen of 1-2 paar 

 bladen. De schutbladen zijn groen, vaak bruin- 

 achtig aangeloopen, kort toegespitst, onbehaard, 

 ruitvormig-driehoekig, met ongelijke spitse tanden 

 of de onderste genaaid. De kelk is lichtgroen, 

 kaal, rondachtig-eirond, opgeblazen, doch tevens 

 samengedrukt met 4 korte, spitse tanden. De bloem- 

 kroon is donkerder geel dan bij A. major, doch 

 slechts omstreeks half zoo groot (10-15 mM lang), 

 zij is hoogstens l 1 ;., maal zoo lang als de kelk. Haar 



buis is recht, korter dan de kelk, met naar voren staande lippen en open 

 keel. De bovenlip is helmvormig en heeft aan iedere zijde een korten 



Alectorolophus minor 

 Fig. 214. 



') minor = klein. 



12* 



