188 



— SCROPHULARIACEAE. 



FAMILIE 94. 



bezoekers den kop in den ingang der bloem kunnen steken en tegen de uitsteeksels der 

 helmknopjes stooten, waardoor stuifmeel uit de helmknopjes op hun kop valt. Het zijwaarts 

 neervallen van het stuifmeel is onmogelijk door de beharing der bovenste helmknopjes. 

 Blijft bij deze plant insectenbezoek uit, dan verlengt zich de bloemkroonbuis, waardoor de 

 helmknopjes naar voren komen. De gespannen stijl drukt op die knopjes, maakt dat zij 

 uit elkaar gaan, waardoor er stuifmeel op den stempel valt, daar deze iets lager en vlak 

 onder de opengegane schalen ligt. Hierdoor heeft ten slotte zelfbestuiving plaats. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze soort komt in geheel Europa in weilanden 

 voor en is bij Helmond en Maastricht gevonden. 



Daar E. Rostkoviana vroeger met E. nemorosa tot E. officinalis vereenigd werd , zijn de 

 vormen niet zoo goed onderscheiden en is het dus zeer goed mogelijk, dat E. Rostkoviana 

 meer is gevonden, doch niet als zoodanig is aangeduid. 



16. Parentucéllia Yiv. (Euphragia Benth.). 



P. viscósa ') L (Euphragia viscosa Benth., Trixago viscosa Rchb.). Parentucéllia 

 (fig. 229). 

 Deze plant is kleverig behaard en geelachtig groen. De stengel is rechtopstaand , niet of 



weinig vertakt, vrij sterk bebladerd. De bladen zijn lang- 

 werpig of lancetvormig, gekarteld-getand, met klierachtige 

 tanden. 



De bloemen zijn groot , geel en staan in verlengde , vrij 

 ijle trossen. De onderste schutbladen zijn lancetvormig, 

 getand, langer dan de bloemen. De kelk is buisvormig. 

 tot het midden gespleten met 4 lijn-lancetvormigc slippen. 

 De bloemkroon is 2-lippig, 2 cM en meer lang, 2 maal 

 zoolang als de kelk. De bovenlip is helmvormig met niet 

 teruggeslagen randen, de onderlip is3-Iobbig, 2 maal zoo- 

 lang als de bovenlip, met gewelfd gehemelte. De meel- 

 draden zijn 2-machtig met behaarde helmknopjes en ge- 

 scheiden helmhokjes, die aan het ondereind stekelpunti^ 

 zijn. De stempel is knopvormig tot 2-lobbig. De doos- 

 vrucht (fig. 229) is behaard, langwerpig-lancetvormig. 

 nauwelijks zoolang als de kelkbuis met ongedeelde klep- 

 pen. De zaden zijn niet gesleufd , glad , horizontaal afstaand 

 en in groot aantal aanwezig. O. 1-5 dM. Mei— September. 



Parentucéllia viscosa 

 Fig. 229. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op zandige, vochtige plaatsen 

 in Zuidoost-Europa voor en is bij ons op een veld te Apeldoorn, dat met afval van sumac 

 uit Palermo afkomstig, bemest was, gevonden. 



1' 



Lathraea 



Dit geslacht wordt door sommigen gebracht tot de familie der Oro- 

 banchaceae, door anderen echter tot de groep der Rhinantheae van de 

 familie der Scrophulariaceae. 



Het is wel waar, dat dit geslacht met Orobanche overeenkomt door den 

 vorm der doosvrucht, maar toch is het hier bij de Scrophulariaceae gere- 

 kend, omdat -...(te kiem bij Orobanche slechts uit een draad zonder zaadlobben 

 bestaat, terwijl er bij Lathraea een pluimpje, worteltje en zaadlobben aan 

 zijn te onderscheiden, hetgeen ook bij de Rhinantheae het geval is. 



Bovendien is in de wijze, waarop Lathraea hare voedsterplant aantast,. 

 veel overeenkomst op te merken met de manier, waarop de Rhinantheae 

 dit doen. 



Het zaad kiemt in een vochtigen bodem , het worteltje groeit omlaag en; 

 daaraan ontstaan takken, die zoo spoedig zij wortels eener voedsterplant 



') viscosa = kleverig. ""•'■ -) van het Grieksche lathraios: heimelijk, hetgeen slaat op> 

 het verborgen groeien onder boomen en tusschen dorre bladen. 



