FAMILIE 95. — LABIATAE. — 191 



hoofdjes vormend. Kelk onderstandig , buis- of klokvormig, 5-tandig, 

 soms met tussclientanden , vrij dikwijls 2-lippig , blijvend. Bloemkroon 

 ecnbladig, bijna steeds afvallend, meest 2-lippig, soms eenlippig, soms ook 

 bijna regelmatig. Bovenlip vaak helmachtig, gaaf of gespleten en op de 

 onderlip liggend. Onderlip 3-slippig. Meeldraden 4, tweemachtig, de 

 achterste korter, soms niet ontwikkeld, (alleen bij de groep der Nepeteae 

 de voorste korter) op de bloemkroonbuis ingeplant. Helmknopjes 1- of 

 2-hokkig, zich overlangs openend. Vruchtbeginsel door insnoering 4-deelig. 

 Stijl tusschen deze deelen ingeplant met 2-spletigen stempel. Vrucht in 4 

 dopvruchtjes uiteenvallend (4-notige splitvrucht). Hitjes rechtopstaand, 

 omgekeerd. Kiem klein, met weinig kiemwit. Kruidachtige of beneden 

 houtige planten, die vaak sterk rieken. 



Overzicht der groepen der Labiatae. 



A. Slippen van den zoom der bloemkroon gaaf of bijna geheel vlak. Meeldraden 4, de- 

 achterste soms onontwikkeld. Deelvruchtjes glad of fijnknobbelig. 



a. Bloemkroon klok- of trechtervormig. Meeldraden van elkaar verwijderd. Bloemen 

 klein Groep Mentheae Renth. 



Gesl. Elssholzia. Mentha, Lycopus. 



b. Bloemkroon 2-lippig. Meeldraden 4, de 2 voorste langer. Helmhokjes op het 

 dwars verbreede helmbindsel min of meer scheef ingeplant. 



Groep Saturejeae Bentb.. 

 Gesl. Origanum, Thymus, Satureja, Calamintha, Clinopodium. Melissa, Hyssopus. 



B. Bloemkroon 2-lippig. Alleen de 2 voorste meeldraden vruchtbaar, onder de bovenlip 

 bijeen. Deelvruchtjes glad of fijnknobbelig Groep Monardeae Benth. 



Gesl. Salvia. 



C. Bloemkroon 2-lippig. Kelk meest 15-nervig Meeldraden 4. tweemachtig, de achterste 

 langer, alle onder de bovenlip opstijgend, dichtbijeen. Deelvruchtjes glad of knobbelig. 



Groep Nepeteae Benth. 

 Gesl. Nepeta, Glechoma, Dracocephalus. 



D. Bloemkroon 2-lippig. Meeldraden 4, tweemachtig. de 2 voorste langer, alle onder de 

 meest helmachtig gewelfde bovenlip opstijgend, dicht bijeen, de voorste na het stuiven 

 soms naar beneden gebogen. Deelvruchtjes glad of knobbelig. 



a. Vruchtkelk open. Kelk niet opgeblazen, vrij regelmatig getand. 



Groep Stachydeae Benth.. 

 Gesl. Lamium, Galeobdolon, Galeopsis, Stachys, Betonica, Sideritis, 

 Marrubium, Ballota, Leonurus. 



b. Kelk 2-lippig, om de vrucht gesloten. Meeldraden uit de bloemkroonbuis stekend. 



Groep Scntellarieae Benth. 

 Gesl. Scutellaria, Brunella. 



E. Bovenlip der bloemkroon zeer kort of gespleten en de slippen op de onderlip liggend. 

 Meeldraden evenwijdig, uitstekend, 4, tweemachtig, de onderste langer. Deelvruchtjes 

 meest netachtig rimpelig, aan den voet iets verbonden of scheef aangehecht. 



Groep Ajugeae Benth. 

 Gesl. Ajuga, Teucrium. 



Biologische bijzonderheden. De groeven in den stengel dienen voor het 

 afloopen van het water, dat op de bladen valt, naar den bodem. 



Meestal vallen de bloemen nog al op door het vereenigd zijn tot dichte 

 bloeiwijzen. Meest wordt door een ringvormigen wal aan den voet van het 

 vruchtbeginsel vrij wat honig afgescheiden, die in de buis der bloemkroon 

 wordt bewaard. 



Insectenbezoek is dan ook bij de meeste Labiatae nog al veel en het 

 hangt van de lengte der kroonbuis af, welke insecten komen, om honig te 

 halen. Zoo worden die, wier bloemkroonbuizen kort zijn, zooals bij 

 Mentha en Lycopus vooral door vliegen bezocht, terwijl bij Thymus en 

 Origanum daarnaast veel bijen komen, wat ook nog het geval is bij Betonica 



