204 



LABIATAE. — 



FAMILIE 95. 



kante, prismatische aren en gekleurde, kortborstelige, klierachtig behaarde 

 schutblaadjes. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen vallen sterk op , doordat zij zoo 

 dicht bijeenstaan. De meeldraden en de stijl steken er vrij uit, maar door- 

 dat de bloemen protrandrisch zijn, is zelfbestuiving uitgesloten. De kroon- 

 buis is vrij wijd en kort, zoodat insecten met korte slurven den honig 

 kunnen bereiken. Het zijn vooral vliegen, doch ook bijen, die op bezoek 

 komen. Een haarring in de buis beschut den honig tegen regen en tegen 

 het wegrooven door zeer kleine insecten. 



Ook bij deze soort komen weer naast tweeslachtige grootere bloemen (tot 

 7 inM lang), kleinere (4-5 mM lange) vrouwelijke bloemen voor, hetzij op 

 dezelfde plant of op verschillende. In de vrouwelijke bloemen zijn de 

 stempels wel 8 of meer dagen eerder geschikt om stuifmeel op te nemen 

 dan in de tweeslachtige bloemen, deze zijn dus sterk proterogynisch. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op droge, onbebouwde plaatsen voor. Bij ons is zij aan dijken en in de 

 vestingwerken der steden vrij algemeen. Misschien is de plant oorspronkelijk 

 bij ons een verwilderde sierplant, daar zij nu nog in Italië als specerij- 

 gewas gekweekt wordt. De var. is alleen bij Maastricht gevonden , doch 

 het is niet zeker of dit op Nederlandsch gebied was. 



Volksnamen. In Overijsel en het Oosten van Gelderland heet de plant 

 dost, in de Graafschap Zutphen, Utrecht, Zuid-Limburg en op Walcheren 

 marjolein. 



5. Thy'mus 1 ) Tm. 



T. Serpy Hum -) L. W i 1 d e t ij m (fig. 245 , 246). 



Deze plant is half heesterachtig, groen, niet of weinig behaard, aromatisch 

 riekend. De wortelstok is vrij dun, draadvormig vertakt, daaruit komen 



aan den voet sterk vertakte, liggende of opstij- 

 gende, aan den voet wortelende stengels. De 

 stengels zijn meest samengedrukt vierkant, soms 

 zijn dit alleen de jongere takken. De bladen 

 zijn klein, gaafrandig, in een korten steel ver- 

 smald, aan de randen vaak zwak naar beneden 

 omgerold, vrij vaak klierachtig gepunt, meest 

 aan den voet borstelig gewimperd, overigens 

 kaal. Zij dragen soms korte zijtakjes in de oksels. 

 De bloemen zijn lichtpurper, vrij vaak (vooral 

 bij den vorm (3.) wit, klein en staan in bolronde 

 hoofdjes of in langwerpige aren aan den top der 

 takken. De kelk (fig. 245, 246) is klokvormig, 

 meest behaard, 10-ribbig, tweelippig, de boven- 

 lip is drietandig met driehoekig-lancetvormige 

 tanden, de onderlip loopt in 2 langere, smallere tanden uit. Na den bloeitijd 

 is de kelk door een krans van haren gesloten. De bloemkroon (fig. 245, 

 246) is tweelippig en steekt ver uit den kelk. De bovenlip is eirond , vier- 

 hoekig, iets ingesneden, teruggeslagen, de onderlip is uitgespreid, drielobbig, 



Thymus Serpyllum 



a. Chamaedrys 



Fig. 245. 



') van het Grieksche thyó: ik offer met reukwerk om den geur of van thymos: kracht. 

 -) Serpyllum = kruiper. 



