FAMILIE 95. — LABIATAE. — 211 



meeldraad , die op de keel der bloem kroon is ingeplant uit een kort helm- 

 draadje, waarop dwars een lang helmbindsel ligt, dat bestaat uit een lang 

 been, dat gebogen naar boven loopt en een helmhokje draagt en een kort 

 been, dat een onvruchtbaar hokje draagt. Deze onvruchtbare helmhokjes 

 zijn verbonden, maar hebben daar, waar ze tegen elkaar komen , iedereen 

 schelpvormige uitholling, waardoor een gat in het midden der zoo gevormde 

 valdeur ontstaat. Daardoorheen gaat de insectenslurf en drukt daarbij 

 tevens de valdeur naar achteren en boven , waardoor de lange hefboomsarm 

 zich naar beneden buigt op den rug van het insect en daaraan stuifmeel 

 afgeeft. Bij S. officinalis is het onderste hokje niet geheel onvruchtbaar, 

 zoodat daar de kop van het insect ook wat stuifmeel ontvangt. 



De schil der deelvruchtjes is slijmerig en hecht zich daardoor goed aan 

 den bodem, zoodat het zaad gemakkelijk kan ontkiemen. 



Tabel tot het de term i nee ren der soorten van het geslacht Salvia. 



A. Bloemkroonbuis met een haarring. 



a. Halve kransen 1-3-bloemig, in de oksels van ten slotte afvallende schutbladen. 

 Heesterachtig. Jonge bladen bijna wit. Bladen langwerpig. Korte been van het 

 helmbindsel een helmhokje dragend S. offiiinalis blz. 212. 



b. Halve kransen veelbloemig, in de oksels van droogvliezige, teruggeslagen schut- 

 bladen. Onderste bladen meest aan de bovenste helft van den bladsteel met 2 

 oortjes, de bovenste bijna driehoekig. Bovenlip van den kelk drietandig. Bovenlip 

 der blauwe bloemkroon recht, aan den voet smaller dan aan den top. Korte been 

 van het helmbindsel spits, zonder helmhokje S. verticillata blz. 215. 



B. Bloemkroonbuis zonder haarring. Bovenlip van den kelk 3-tandig. 



o. Kelk buisvormig. Bovenlip afgeknot met 3 kleine, van elkaar verwijderde tanden. 

 Bladen gesteeld. eirond-lancetvormig. Halve kransen van elkaar verwijderd, meest 

 3-bloemig. Bovenste schutbladen een donkerblauw, violet of wit bundeltje boven 



aan den stengel vormend S. Uorminnm blz. 213. 



b. Kelk eirond of klokvormig. 



aa. Kelktanden lang doornig genaaid. Kelk klokvormig. 



aaa. Schutbladen groen, evenlang als of korter dan de dicht witwollige kelk. 

 Bloemen wit, soms violet aangeloopen. Kelk teruggebogen, groen of 

 gekleurd. Bladen hartvormig-eirond. grof gekarteld, bochtig of gelobd, 

 zeer rimpelig, evenals de stengel witwollig. . . S. aethiopis blz. 212. 

 bbb. Schutbladen rosé of violet, veel langer dan de klierachtig behaarde kelk, 

 breed eirond, vliezig. Bloemen blauwachtig. Bladen eirond, dubbel 

 gekarteld, bijna viltig, de onderste hartvormig, rimpelig. Stengel don- 

 zig, naar boven klierachtig behaard S, Sclarea blz. 212. 



bb. Kelktanden kort en spits. Kelk eirond. 



aaa. Bovenlip van den kelk afgerond met 3 zeer kleine tanden. Schutbladen 

 groen. Bloemkroon minder dan 2 maal zoolang als de kelk. Onderste 

 bladen min of meer diep ingesneden, gesteeld, de bovenste zittend. 



S. Vorbenaca blz. 215. 

 bbb. Bovenlip van den kelk niet afgerond. 



"■ Plant naar boven klierachtig behaard. Wortelbiaden een roset vor- 

 mend, langwerpig of langwerpig-eirond, vrij spits, met hartvormigen 

 voet, rimpelig. Stengel met weinige, vrij ver uiteenstaande paren 

 bladen. Halve kransen in de oksels van langwerpig-eironde, toege- 

 spitste, stengelomvattende, ten slotte teruggeslagen groene schut- 

 bladen, waarvan de bovenste korter dan de kelk zijn. 



8. prateiisis blz. 213. 



/'. Plant zonder klieren, vrij dicht bebladerd, zonder wortelroset. 

 Bladen langwerpig-lancetvormig. Halve kransen 1-5-bloemig, in de 

 oksels van eironde, lang toegespitste, stengelomvattende, ten slotte 

 horizontaal afstaande, meest donkerpurperkleurige schutbladen, die 

 zoolang als de kelken zijn, vóór het opengaan der bloemen door de 

 elkaar dakpansgewijze bedekkende schutbladen een vierkante bloei- 



wijze vormend S. silvestris blz. 214. 



14* 



